సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై ఇండియా కూటమి సమరం.. నేడు ఢిల్లీలో ‘జన మహాభియోగ్’ కార్యక్రమం

సీఈసీపై ఇండియా కూటమి సమరం.. నేడు ‘జన మహాభియోగ్’, ఖర్గే నివాసంలో కీలక కార్యక్రమం దేశంలో ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సవరణ ప్రక్రియపై ప్రతిపక్షాలు చేస్తున్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌కు వ్యతిరేకంగా ఇండియా కూటమి వినూత్న నిరసన కార్యక్రమానికి సిద్ధమైంది. అక్టోబర్ 30 శుక్రవారం ఢిల్లీలో ‘జన మహాభియోగ్’ పేరుతో ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించనుంది. కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు, రాజ్యసభ ప్రతిపక్ష నేత మల్లికార్జున ఖర్గే అధికారిక నివాసంలో ఈ సమావేశం జరగనుంది. మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు ప్రారంభమై రాత్రి 7.30 గంటల వరకు కొనసాగనున్నట్లు నిర్వాహకులు వెల్లడించారు. మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ మీరా కుమార్ కార్యక్రమానికి అధ్యక్షత వహించనున్నారు. మల్లికార్జున ఖర్గే ప్రారంభ ప్రసంగం చేయగా, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ ముగింపు ప్రసంగం చేయనున్నారు. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం పనితీరు, ఓటర్ల జాబితాల సవరణ, అర్హులైన ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు జరిగిందన్న ఆరోపణలు ఈ కార్యక్రమంలో ప్రధానంగా చర్చకు రానున్నాయి. Mid-Day+1 జన మహాభియోగ్ అంటే ఏమిటి? ‘జన మహాభియోగ్’ అనేది ఇండియా కూటమి నిర్వహిస్తున్న రాజకీయ నిరసన కార్యక్రమం. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ పనితీరుపై తమ అభ్యంతరాలను ప్రజల ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాయి. మొదట దీనిని ‘మాక్ పార్లమెంట్’ పేరుతో నిర్వహించాలని భావించారు. పార్లమెంటరీ చర్చల తరహాలో కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాలనే ప్రతిపాదన కూడా వచ్చింది. అయితే పార్లమెంట్‌ను అనుకరించే కార్యక్రమం నిర్వహించడం వల్ల వివాదాలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని భావించిన నాయకులు పేరును, నిర్వహణ విధానాన్ని మార్చారు. దీంతో మాక్ పార్లమెంట్‌కు బదులుగా ‘జన మహాభియోగ్’ అనే పేరును ఖరారు చేశారు. ఇది ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌పై ప్రజల తరఫున రాజకీయంగా అభియోగాలను ప్రస్తావించే వేదికగా ఉండనుంది. అయితే ఈ కార్యక్రమానికి రాజ్యాంగపరంగా అధికారిక మహాభియోగ హోదా లేదు. ఇందులో ఏ తీర్మానం ఆమోదించినా అది పార్లమెంట్ నిర్ణయంతో సమానం కాదు. NDTV మల్లికార్జున ఖర్గే నివాసంలో కార్యక్రమం ఢిల్లీలోని కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే నివాసంలో ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించనున్నారు. ముందుగా ఇతర వేదికలను పరిశీలించినప్పటికీ వాటికి అవసరమైన అనుమతులు లభించకపోవడంతో ఖర్గే నివాసాన్ని ఎంపిక చేసినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఇండియా కూటమి నేతలు అక్టోబర్ 29న సమావేశమై కార్యక్రమ నిర్వహణపై చర్చించారు. ప్రసంగాల క్రమం, వివిధ పార్టీలకు కేటాయించాల్సిన సమయం, పౌర సమాజ ప్రతినిధుల భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలను ఖరారు చేశారు. కార్యక్రమాన్ని మధ్యాహ్నం 3 గంటల నుంచి సాయంత్రం 7.30 గంటల వరకు నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించారు. అయితే కొన్ని వార్తా నివేదికల్లో ప్రారంభ సమయం మధ్యాహ్నం 3.30 గంటలుగా పేర్కొనబడింది. కాబట్టి ఖచ్చితమైన ప్రారంభ సమయాన్ని అధికారిక నిర్వాహకుల ప్రకటన ఆధారంగా ధృవీకరించడం మంచిది. The Tribune+1 మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ మీరా కుమార్ అధ్యక్షత ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణ బాధ్యతను మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ మీరా కుమార్‌కు అప్పగించారు. పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల్లో అనుభవం ఉన్న ఆమె ఆధ్వర్యంలో వివిధ రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధులు తమ వాదనలు వినిపించనున్నారు. కార్యక్రమంలో మాట్లాడే నాయకులకు సమయం కేటాయించడం, ప్రసంగాలను సమన్వయం చేయడం వంటి బాధ్యతలను ఆమె నిర్వహించనున్నారు. ఆమెకు సహాయంగా సమాజ్‌వాదీ పార్టీకి చెందిన ఒక ఎంపీ వ్యవహరించే అవకాశం ఉందని వార్తలు పేర్కొన్నాయి. అయితే ఈ సమావేశం నిజమైన పార్లమెంట్ సమావేశం కాదు. మీరా కుమార్ మాజీ స్పీకర్ హోదాలో ఈ రాజకీయ కార్యక్రమానికి అధ్యక్షత వహించనున్నారు. పార్లమెంటరీ ప్రక్రియను పోలి ఉండే విధంగా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించినప్పటికీ దానికి అధికారిక శాసనపరమైన అధికారాలు ఉండవు. ఖర్గే ప్రారంభం.. రాహుల్ గాంధీ ముగింపు రాజ్యసభ ప్రతిపక్ష నేత మల్లికార్జున ఖర్గే ప్రారంభ ప్రసంగంతో కార్యక్రమం ప్రారంభం కానుంది. ఈ సందర్భంగా ఓటర్ల జాబితాల సవరణ, ఎన్నికల సంఘం బాధ్యత, ప్రజాస్వామ్య సంస్థల స్వతంత్రత వంటి అంశాలను ఆయన ప్రస్తావించే అవకాశం ఉంది. అనంతరం ఇండియా కూటమిలోని వివిధ పార్టీల నాయకులు తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించనున్నారు. లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ కార్యక్రమం చివర్లో ప్రసంగించనున్నారు. ప్రతిపక్షాలు చేస్తున్న ఓట్ల తొలగింపు ఆరోపణలు, ఎన్నికల వ్యవస్థలో పారదర్శకత అవసరం వంటి అంశాలపై రాహుల్ మాట్లాడనున్నట్లు సమాచారం. కార్యక్రమం ముగింపులో ప్రతీకాత్మక తీర్మానాన్ని ఆమోదించే అవకాశం ఉందని నిర్వాహకులు తెలిపారు. అయితే ఈ తీర్మానం ఆమోదమైతే జ్ఞానేశ్ కుమార్ పదవి నుంచి తొలగించబడతారని భావించకూడదు. 19 రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధులకు అవకాశం ఇండియా కూటమికి చెందిన 19 రాజకీయ పార్టీల నాయకులు కార్యక్రమంలో ప్రసంగించనున్నట్లు ABN కథనం పేర్కొంది. ప్రతి పార్టీ నుంచి ఒక ప్రతినిధికి మాట్లాడే అవకాశం కల్పించే విధంగా ఏర్పాట్లు చేశారు. సాధారణంగా ఒక్కో పార్టీ ప్రతినిధికి ఐదు నిమిషాల సమయం కేటాయించారు. అయితే సమాజ్‌వాదీ పార్టీ, తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ప్రతినిధులకు పది నిమిషాల చొప్పున సమయం కేటాయించినట్లు ఇతర వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. మొత్తం దాదాపు 30 మంది వక్తలు కార్యక్రమంలో మాట్లాడనున్నారు. కొన్ని నివేదికలు 19 పార్టీల ప్రతినిధులని, మరికొన్ని 21 పార్టీల ప్రతినిధులని పేర్కొంటున్నాయి. అందువల్ల వాస్తవంగా ఎన్ని పార్టీలు పాల్గొన్నాయనే విషయం కార్యక్రమం అనంతరం స్పష్టమవుతుంది. NDTV+1 పౌర సమాజ ప్రతినిధుల భాగస్వామ్యం ఈ కార్యక్రమంలో రాజకీయ నాయకులతో పాటు పౌర సమాజానికి చెందిన ప్రతినిధులు కూడా పాల్గొననున్నారు. ముఖ్యంగా ఓటర్ల జాబితాల్లో పేర్లు తొలగించబడ్డాయని చెప్పే వ్యక్తులకు తమ అనుభవాలను వివరించే అవకాశం కల్పించాలని నిర్వాహకులు నిర్ణయించారు. పౌర సమాజం నుంచి ముగ్గురు ప్రతినిధులు కూడా ప్రసంగించనున్నారు. వారు ఓటర్ల నమోదు, పేర్ల తొలగింపు ప్రక్రియ, ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించవచ్చు. అయితే సమావేశంలో పాల్గొనే వ్యక్తి తన పేరు అన్యాయంగా తొలగించబడిందని చెప్పినంత మాత్రాన అది ఎన్నికల అధికారుల అక్రమ చర్యగా నిర్ధారణ అయినట్లు కాదు. సంబంధిత ఓటర్ల జాబితా రికార్డులు, అధికారిక నోటీసులు, అప్పీల్ ప్రక్రియలను పరిశీలించడం ద్వారా మాత్రమే ప్రతి కేసులో నిజానిజాలు తేలుతాయి. 13.5 కోట్ల ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపుపై వివాదం ఈ కార్యక్రమంలో ప్రధానంగా ప్రస్తావించనున్న అంశం ఓటర్ల జాబితాల్లో పేర్ల తొలగింపు. దేశవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ప్రక్రియలో సుమారు 13.5 కోట్ల మంది ఓటర్లు ప్రభావితమయ్యారని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. కాంగ్రెస్ వర్గాలు ఈ సంఖ్య 16.5 కోట్ల వరకు చేరిందని కూడా పేర్కొన్నట్లు వార్తలు వెల్లడించాయి. అయితే ఈ సంఖ్యలన్నీ అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లను అక్రమంగా తొలగించారని నిర్ధారించే స్వతంత్ర ఆధారాలుగా పరిగణించకూడదు. ఓటర్ల జాబితా సవరణలో మరణించినవారి పేర్లు, చిరునామా మారినవారి వివరాలు, పునరావృత నమోదులు, అర్హతకు సంబంధించిన ఇతర అంశాలు పరిశీలనకు రావచ్చు. అయితే ఈ ప్రక్రియలో అర్హులైన పౌరుల పేర్లు అన్యాయంగా తొలగించబడితే అది తీవ్రమైన సమస్య. కాబట్టి పేర్లు తొలగించబడిన మొత్తం సంఖ్యతో పాటు వాటికి సంబంధించిన కారణాలు, అభ్యంతరాల పరిష్కారం, పునర్నమోదు వివరాలను కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. NDTV+1 ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణపై ప్రతిపక్షాల ఆరోపణలు ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ప్రక్రియను స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) అంటారు. ఈ ప్రక్రియలో ఓటర్ల వివరాలను పరిశీలించడం, అర్హతలను నిర్ధారించడం, జాబితాలను నవీకరించడం వంటి చర్యలు చేపడతారు. అయితే ఈ సవరణ పేరుతో అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లను కూడా తొలగిస్తున్నారని కాంగ్రెస్ సహా ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాల ఓటు హక్కుపై ప్రభావం పడుతోందని వాదిస్తున్నాయి. ఎన్నికల నిర్వహణలో పారదర్శకత ఉండాలని, పేరు తొలగింపునకు గురైన వ్యక్తులకు సరైన అవకాశం కల్పించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. అయితే సవరణ ప్రక్రియ ద్వారా జరిగిన ప్రతి తొలగింపు అక్రమమని నిర్ధారణ కాలేదు. ఎన్నికల సంఘం అధికారిక రికార్డులు, న్యాయస్థానాల నిర్ణయాలు, సంబంధిత చట్టపరమైన విధానాల ఆధారంగా వివాదాలను పరిశీలించాలి. ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతపై చర్చ భారత ఎన్నికల సంఘం రాజ్యాంగబద్ధమైన స్వతంత్ర సంస్థ. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభలు, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన బాధ్యతలను రాజ్యాంగం ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగించింది. ఈ నేపథ్యంలో ఎన్నికల నిర్వహణపై ప్రజల విశ్వాసం అత్యంత ముఖ్యమైనది. ప్రతిపక్షాలు ఎన్నికల సంఘం పనితీరుపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయవచ్చు. అదే సమయంలో ఎన్నికల సంఘానికి తన చర్యలను చట్టపరమైన ఆధారాలతో వివరించే అవకాశం ఉంటుంది. ఓటర్ల జాబితాల నిర్వహణకు సంబంధించిన వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు పారదర్శక సమాచారం అందించడం, అభ్యంతరాల పరిష్కారం, న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణ ముఖ్యమైనవి. ఈ అంశాలపై ప్రజల్లో చర్చను పెంచడమే తమ కార్యక్రమ లక్ష్యమని ఇండియా కూటమి నాయకులు చెబుతున్నారు. సీఈసీని తొలగించే అధికారిక ప్రక్రియ ఏమిటి? భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324(5) ప్రకారం ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను తొలగించేందుకు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించేందుకు వర్తించే విధానానికి సమానమైన ప్రత్యేక పార్లమెంటరీ ప్రక్రియ అవసరం. ఈ ప్రక్రియలో రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన ప్రమాణాలు, పార్లమెంట్ ఆమోదం వంటి అంశాలు ఉంటాయి. అయితే రాజకీయ పార్టీలు బహిరంగ సమావేశంలో తీర్మానం ఆమోదించినంత మాత్రాన ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను పదవి నుంచి తొలగించడం సాధ్యం కాదు. ఈ కారణంగానే అక్టోబర్ 30న జరగనున్న ‘జన మహాభియోగ్’ కార్యక్రమాన్ని ప్రతీకాత్మక రాజకీయ నిరసనగా చూడాలి. దీనిని అధికారిక పార్లమెంటరీ మహాభియోగ ప్రక్రియగా పేర్కొనడం తప్పుదారి పట్టించే అవకాశం ఉంది. నవంబర్ 1న ఢిల్లీలో మరో భారీ నిరసన జన మహాభియోగ్ కార్యక్రమం అనంతరం నవంబర్ 1న ఢిల్లీలో మరో భారీ నిరసన సభ నిర్వహించేందుకు ఇండియా కూటమి ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. రాంలీలా మైదాన్‌లో జరగనున్న ఈ కార్యక్రమంలో కాంగ్రెస్ సహా ప్రతిపక్ష పార్టీల నాయకులు పాల్గొననున్నారు. ఇప్పటికే రాహుల్ గాంధీ ఈ సభలో పాల్గొనాలని ప్రజలకు పిలుపునిచ్చారు. ఓటర్ల జాబితాల సవరణ, ఓటు హక్కు పరిరక్షణ, ఎన్నికల పారదర్శకత వంటి అంశాలను ప్రజల ముందుకు తీసుకెళ్లాలని ప్రతిపక్షాలు భావిస్తున్నాయి. అక్టోబర్ 30న జన మహాభియోగ్, నవంబర్ 1న భారీ బహిరంగ సభ నిర్వహించడం ద్వారా తమ నిరసన కార్యక్రమాలను కొనసాగించాలని నిర్ణయించాయి. అయితే నవంబర్ 1న కార్యక్రమం పూర్తయ్యే వరకు హాజరైన ప్రజల సంఖ్య, ఆమోదించిన తీర్మానాలు, రాజకీయ ప్రభావాన్ని ముందుగానే నిర్ధారించకూడదు. The New Indian Express కార్యక్రమాన్ని ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయనున్న పార్టీలు జన మహాభియోగ్ కార్యక్రమాన్ని ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచేందుకు ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయనున్నట్లు ప్రతిపక్షాలు వెల్లడించాయి. కాంగ్రెస్‌తో పాటు ఇండియా కూటమికి చెందిన పార్టీలు తమ యూట్యూబ్ ఛానళ్లు, ఇతర సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా కార్యక్రమాన్ని ప్రసారం చేయాలని నిర్ణయించాయి. దీంతో సభకు ప్రత్యక్షంగా హాజరుకాని ప్రజలు కూడా నాయకుల ప్రసంగాలను వీక్షించే అవకాశం ఉంటుంది. కార్యక్రమంలో రాజకీయ పార్టీల వాదనలు, పౌర సమాజ ప్రతినిధుల అభిప్రాయాలు, ఓటర్ల జాబితాల సవరణకు సంబంధించిన ఆరోపణలు చర్చకు రానున్నాయి. కార్యక్రమం చివర్లో జాతీయ గీతంతో సమావేశాన్ని ముగించే ప్రణాళిక ఉందని వార్తా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. దేశ రాజకీయాల్లో జన మహాభియోగ్ ప్రాధాన్యం ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై ఇండియా కూటమి నిర్వహించనున్న ఈ కార్యక్రమం దేశ రాజకీయాల్లో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఎన్నికల సంఘం పనితీరుపై ప్రతిపక్షాలు చేస్తున్న ఆరోపణలను ఒకే వేదికపై ప్రస్తావించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. అలాగే ఓటర్ల జాబితాల సవరణ ప్రక్రియపై పౌర సమాజ ప్రతినిధుల అభిప్రాయాలను ప్రజలకు తెలియజేయాలని భావిస్తున్నారు. అయితే రాజకీయ నిరసనలు, చట్టపరమైన నిర్ణయాలు రెండూ వేర్వేరు ప్రక్రియలు. ప్రతిపక్షాలు చేసే ఆరోపణలను ఆధారాలతో పరిశీలించడం ఎంత ముఖ్యమో, ఎన్నికల సంఘం చేపట్టే చర్యలు రాజ్యాంగం, చట్టాల ప్రకారం ఉండటం కూడా అంతే అవసరం. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఎన్నికల నిర్వహణపై విశ్వాసం కొనసాగాలంటే ఈ రెండు అంశాలకూ ప్రాధాన్యం ఉంది.