తెలంగాణలో కరువు సంక్షోభం.. రైతుభరోసా ఇవ్వాలా? పరిహారం చెల్లించాలా? రైతుల సాయంపై ప్రభుత్వ కసరత్తు

అన్నదాతను ఎలా ఆదుకుందాం?.. రైతుభరోసా, కరువు పరిహారంపై తెలంగాణ ప్రభుత్వ తర్జనభర్జన తెలంగాణలో తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొనడంతో రైతుల భవిష్యత్తు, రాబోయే యాసంగి పంటల సాగుపై అనిశ్చితి ఏర్పడింది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదు కావడంతో రాష్ట్రంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో సాగునీటి కొరత తీవ్రమైంది. ఈ నేపథ్యంలో రైతులను ఎలా ఆదుకోవాలనే అంశంపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం వివిధ ప్రతిపాదనలను పరిశీలిస్తోంది. రైతుభరోసా పెట్టుబడి సాయం కొనసాగించాలా? పంటలు సాగు చేయని రైతులకు కరువు పరిహారం ఇవ్వాలా? లేక తక్కువ నీటితో పండించే ఆరుతడి పంటలకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు అందించాలా? అనే అంశాలు చర్చకు వచ్చాయి. రాష్ట్రంలోని 31 జిల్లాల్లో 365 మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. వీటిలో 111 మండలాల్లో తీవ్ర కరువు, మరో 254 మండలాల్లో మధ్యస్థ కరువు పరిస్థితులు ఉన్నట్లు గుర్తించింది. ఈ నేపథ్యంలో యాసంగి సాగు, రైతుల పెట్టుబడి సాయం, కరువు పరిహారం అంశాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాబోయే నెలల్లో కీలక నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి ఉంది. తెలంగాణలో 365 మండలాల్లో కరువు తెలంగాణ ప్రభుత్వం అక్టోబర్ 24న జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల ప్రకారం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 365 మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా గుర్తించింది. ఈ జాబితాలో 31 జిల్లాలకు చెందిన మండలాలు ఉన్నాయి. మొత్తం 111 మండలాల్లో తీవ్రమైన కరువు పరిస్థితులు ఉండగా, 254 మండలాల్లో మధ్యస్థ స్థాయి కరువు ఉన్నట్లు గుర్తించారు. నల్గొండ, సంగారెడ్డి జిల్లాల్లో అత్యధికంగా 28 మండలాల చొప్పున కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించారు. సూర్యాపేట జిల్లాలో 23 మండలాలు, ఆదిలాబాద్, వికారాబాద్ జిల్లాల్లో 20 మండలాల చొప్పున కరువు జాబితాలో ఉన్నాయి. నిజామాబాద్, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో 18 మండలాల చొప్పున కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. వర్షపాతం, పంటల సాగు విస్తీర్ణం, భూగర్భ జలాలు, నేలలో తేమ, ఇతర శాస్త్రీయ సూచికలను పరిశీలించి ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. 17 శాతం లోటు వర్షపాతం తెలంగాణలో ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో సాధారణం కంటే 17 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 30 వరకు రాష్ట్రంలో సాధారణంగా 740.6 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదవ్వాల్సి ఉండగా, ఈసారి 615.5 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే నమోదైంది. రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాల్లో 18 జిల్లాలు లోటు వర్షపాతాన్ని ఎదుర్కొన్నాయి. వర్షాలు సకాలంలో కురవకపోవడం, మధ్యలో ఎక్కువ రోజుల పాటు వర్షాలు లేకపోవడం వల్ల వ్యవసాయంపై ప్రభావం పడింది. ముఖ్యంగా వర్షాధార పంటలు సాగుచేసే రైతులకు ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. చెరువులు, కుంటలు, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గిపోవడంతో యాసంగి పంటల సాగుకు అవసరమైన నీరు అందుబాటులో ఉంటుందా అనే ప్రశ్న తలెత్తింది. ప్రధాన, మధ్యతరహా జలాశయాల్లో మొత్తం 585 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి గాను 179.63 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే నిల్వ ఉన్నట్లు ప్రభుత్వ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. యాసంగి పంటల సాగుపై అనిశ్చితి తెలంగాణలో వానాకాలం తర్వాత యాసంగి సీజన్ రైతులకు ముఖ్యమైన వ్యవసాయ కాలం. సాధారణంగా ఈ సమయంలో వరి, మొక్కజొన్న, పప్పుధాన్యాలు, ఇతర పంటలను రైతులు సాగు చేస్తారు. అయితే ఈ ఏడాది నీటి నిల్వలు తగ్గిపోవడంతో యాసంగిలో సాగు విస్తీర్ణం తగ్గే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. గత యాసంగి సీజన్‌లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 92.17 లక్షల ఎకరాల్లో పంటలు సాగయ్యాయి. ఇందులో వరి పంట ఒక్కటే 65.42 లక్షల ఎకరాల్లో సాగైంది. యాసంగి సాధారణ సాగు విస్తీర్ణం 68.67 లక్షల ఎకరాలు కాగా, గతేడాది సాధారణం కంటే దాదాపు 34 శాతం ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో పంటలు సాగయ్యాయి. అయితే ప్రస్తుత పరిస్థితులు ఇందుకు భిన్నంగా ఉన్నాయి. ఈసారి నీటి వసతి ఉన్న రైతులు మాత్రమే పంటల సాగుకు ముందుకు వచ్చే అవకాశం కనిపిస్తోంది. పూర్తిగా వర్షాలపై ఆధారపడే రైతులు, సాగునీటి వనరులు లేని రైతులు పంట విరామం తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. రైతుభరోసా చెల్లింపులపై ప్రభుత్వ ఆలోచన తెలంగాణలో రైతులకు పెట్టుబడి సహాయం అందించే ప్రధాన పథకాల్లో రైతుభరోసా ఒకటి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 70.40 లక్షల మంది పట్టాదారులు ఉన్నట్లు మూల కథనం పేర్కొంది. రైతుభరోసా పథకం కింద వ్యవసాయ భూములకు వార్షికంగా ఎకరానికి రూ.12 వేల పెట్టుబడి సహాయం అందించే విధానం ఉంది. ఈ మొత్తాన్ని వానాకాలం, యాసంగి సీజన్లకు విడతలుగా అందజేస్తారు. గత వానాకాలం సీజన్‌లో రైతులకు సుమారు రూ.9 వేల కోట్ల పెట్టుబడి సహాయం అందించినట్లు వార్తా కథనం వెల్లడించింది. అయితే ప్రస్తుత యాసంగి సీజన్‌లో రైతుభరోసా చెల్లింపులపై ఇంకా తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదని సమాచారం. ప్రత్యేకించి నీటి కొరత కారణంగా పంటలు సాగుచేయలేని రైతులకు కూడా ఈ పెట్టుబడి సహాయం అందించాలా అనే అంశం ప్రభుత్వ పరిశీలనలో ఉంది. పంటలు వేయకపోయినా రైతుభరోసా ఇవ్వాలా? ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వం ఎదుర్కొంటున్న ముఖ్యమైన ప్రశ్న ఇదే. సాధారణంగా పంటల సాగుకు అవసరమైన పెట్టుబడి కోసం రైతుభరోసా సాయం అందిస్తున్నారు. అయితే నీటి కొరతతో పంటలు వేయలేని రైతులకు అదే విధంగా సహాయం అందించడం ఎలా అనే అంశంపై చర్చ జరుగుతోంది. ఒకవేళ పంటలు సాగుచేసిన రైతులకు మాత్రమే రైతుభరోసా ఇస్తే, కరువు కారణంగా సాగు చేయలేని రైతులకు ఆర్థిక సహాయం అందకపోవచ్చు. మరోవైపు పంటలు సాగుచేయని రైతులందరికీ కూడా పెట్టుబడి సాయం అందిస్తే ప్రభుత్వంపై ఆర్థిక భారం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ రెండు అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. అయితే రైతుభరోసా చెల్లింపులను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఇప్పటికే నిర్ణయించిందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. అలాగే పంటలు వేయని రైతులందరికీ తప్పనిసరిగా సహాయం అందిస్తామని కూడా అధికారిక ప్రకటన వెలువడలేదు. కరువు పరిహారం ప్రత్యామ్నాయమా? రైతుభరోసా చెల్లింపులకు బదులుగా ప్రత్యేక కరువు పరిహారం అందించే అంశాన్ని కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. సాధారణంగా ప్రకృతి విపత్తుల వల్ల పంటలు దెబ్బతిన్నప్పుడు ప్రభుత్వం నిర్దిష్ట నిబంధనల ప్రకారం పరిహారం అందిస్తుంది. తెలంగాణలో గత మూడేళ్లలో పంట నష్టం జరిగిన సందర్భాల్లో ఎకరానికి రూ.10 వేల చొప్పున పరిహారం ఇచ్చినట్లు మూల కథనం పేర్కొంది. అయితే ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో సమస్య భిన్నంగా ఉంది. ఇప్పటికే సాగు చేసిన పంటలు దెబ్బతినడం మాత్రమే కాకుండా నీటి కొరత కారణంగా రైతులు అసలు పంటలు వేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో సాగు చేయలేని భూములకు కూడా ప్రత్యేక సహాయం అందించాలా అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం ఈ అంశంపై తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదు. పరిహారానికి రూ.15 వేల కోట్లు అవసరమా? రాష్ట్రంలో కోటిన్నర ఎకరాలకు కరువు పరిహారం అందించాల్సి వస్తే భారీ మొత్తంలో నిధులు అవసరమవుతాయి. ఉదాహరణకు ఎకరానికి రూ.10 వేల చొప్పున సాయం అందిస్తే రూ.15 వేల కోట్లు అవసరమవుతాయి. అదే ఎకరానికి రూ.5 వేల చొప్పున అందిస్తే రూ.7,500 కోట్లు అవసరమవుతాయి. ఇవి పరిహారం ఖర్చును అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించే ఊహాత్మక లెక్కలు మాత్రమే. ప్రభుత్వం ఈ మొత్తాల్లో ఏదైనా పరిహారంగా ప్రకటించిందని అర్థం కాదు. వాస్తవంగా ఎంత విస్తీర్ణానికి సహాయం అందించాలి, రైతుల అర్హతను ఎలా నిర్ణయించాలి, సాగు చేయని భూములను ఎలా గుర్తించాలి వంటి అంశాలు ఇంకా స్పష్టతకు రావాల్సి ఉంది. అలాగే రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితులు, కేంద్రం నుంచి అందే సహాయం కూడా తుది నిర్ణయంపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ఆరుతడి పంటల సాగుకు ప్రోత్సాహకాలు? తెలంగాణ ప్రభుత్వం యాసంగిలో వరి సాగును తగ్గించి తక్కువ నీటితో పండే ఆరుతడి పంటలను ప్రోత్సహించాలని భావిస్తోంది. వరి పంటకు సాధారణంగా ఇతర అనేక పంటలతో పోలిస్తే ఎక్కువ నీరు అవసరమవుతుంది. ప్రస్తుతం నీటి లభ్యత తగ్గిన పరిస్థితుల్లో రైతులు ఆరుతడి పంటల వైపు మళ్లాలని ప్రభుత్వం సూచిస్తోంది. అయితే రైతులు తమ పంటల విధానాన్ని మార్చుకోవాలంటే ఆర్థిక ప్రోత్సాహం అవసరమవుతుందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఆరుతడి పంటలు సాగుచేసే రైతులకు ప్రత్యేక నగదు ప్రోత్సాహకాలు అందించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. మరోవైపు ఆరుతడి పంటలు సాగుచేసే రైతులకు రైతుభరోసా సహాయాన్ని అందించడం ద్వారా ప్రోత్సహించాలనే ప్రతిపాదన కూడా చర్చలో ఉంది. అయితే ఏ పంటలకు ఎంత ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి, ఏ జిల్లాల్లో అమలు చేయాలి అనే అంశాలపై ఇప్పటివరకు తుది నిర్ణయం ప్రకటించలేదు. వరి సాగు తగ్గించాలని ప్రభుత్వం సూచన తెలంగాణలో గత కొన్నేళ్లుగా వరి సాగు విస్తీర్ణం పెరిగింది. అయితే ప్రస్తుత కరువు పరిస్థితుల్లో ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే వరి పంట సాగు చేయడం కష్టంగా మారవచ్చు. ఈ ఏడాది వానాకాలంలో వరి సాగు విస్తీర్ణం సుమారు 56.80 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గినట్లు మూల కథనం పేర్కొంది. మొత్తం వానాకాలం సాగు విస్తీర్ణం కూడా గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే తగ్గింది. అందువల్ల యాసంగిలో నీటి లభ్యతను పరిశీలించకుండా వరి సాగు ప్రారంభించవద్దని రైతులకు సూచిస్తున్నారు. నీటి వసతి ఉన్న చోట్ల కూడా స్థానిక వ్యవసాయ అధికారుల సలహాతో తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలను ఎంపిక చేసుకోవడం ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే పంట సరైన ప్రత్యామ్నాయం కాకపోవచ్చు. నేల స్వభావం, నీటి లభ్యత, మార్కెట్ ధరలు, పెట్టుబడి ఖర్చులు, రైతుల అనుభవం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. పంట విరామం తీసుకునే రైతుల పరిస్థితి ప్రస్తుతం నీటి కొరత తీవ్రంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో కొందరు రైతులు యాసంగి పంటలు సాగుచేయకుండా ఉండాలని భావిస్తున్నారు. పంట విరామం తీసుకుంటే విత్తనాలు, ఎరువులు, కూలీలు, ఇతర పెట్టుబడుల ఖర్చు తగ్గవచ్చు. అయితే ఆ సీజన్‌లో పంట దిగుబడి ద్వారా వచ్చే ఆదాయం కూడా ఉండదు. ఇది చిన్న, సన్నకారు రైతులకు మరింత కష్టంగా మారవచ్చు. వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన కుటుంబాలకు సంవత్సరంలో ఒక పంటను సాగుచేయకపోవడం ఆదాయంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అలాగే పంటల సాగు తగ్గితే వ్యవసాయ కూలీలకు కూడా ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గవచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో పంటలు వేయని రైతులకు ప్రత్యేక సహాయం అందించే అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.