భారత్–అమెరికా మధ్య కీలక అంశాల్లో అసాధారణ ఏకాభిప్రాయం: మార్కో రూబియో

ముంబై: భారత్‌, అమెరికా సంబంధాలపై అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. రెండు దేశాల మధ్య కొన్ని అంశాల్లో అభిప్రాయ భేదాలు సహజమేనని, కానీ జాతీయ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన ప్రధాన రంగాల్లో అసాధారణ స్థాయి ఏకాభిప్రాయం ఉందని ఆయన అన్నారు. ముంబైలో నిర్వహించిన Freedom 250 కార్యక్రమంలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ సమక్షంలో ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. రూబియో ప్రకారం, భారత్–అమెరికా భాగస్వామ్యం కేవలం ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకే పరిమితం కాదు. ప్రపంచ రాజకీయాలు, వాణిజ్యం, ఇంధనం, రక్షణ, పెట్టుబడులు, కీలక మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతిక రంగాల్లో రెండు దేశాల సహకారం 21వ శతాబ్దపు వ్యూహాత్మక సమీకరణాలపై ప్రభావం చూపగలదని ఆయన పేర్కొన్నారు. భారత్‌తో సంబంధాలను అమెరికా విదేశాంగ విధానంలో ముఖ్యమైన అంశంగా చూస్తోందని రూబియో స్పష్టం చేశారు. భారతదేశం పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ, ప్రభావవంతమైన భౌగోళిక రాజకీయ శక్తి, సాంకేతిక మరియు పారిశ్రామిక సామర్థ్యం కలిగిన దేశమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే ఇలాంటి ప్రశంసలను రాజకీయ వర్ణనగా చూడాలి; అవి ఆర్థిక లేదా వ్యూహాత్మక ఫలితాలకు ఆటోమేటిక్ హామీ కావు. వాణిజ్య ఒప్పందంపై కూడా రూబియో గణనీయమైన పురోగతి జరిగిందని చెప్పారు. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ద్వైపాక్షిక ట్రేడ్ డీల్‌పై “99 శాతం పని పూర్తయింది” అని, ఇప్పుడు కొన్ని పదాలు, వాక్యరూపాలు, సాంకేతిక వివరాలపై మాత్రమే చర్చ కొనసాగుతోందని తెలిపారు. ఒప్పందం తుది దశకు చేరుకుందని, కొద్ది వారాల్లో ఖరారయ్యే అవకాశం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నార అయితే “99 శాతం పని పూర్తయింది” అన్నది రూబియో చేసిన ప్రకటన. ఒప్పందం అధికారికంగా సంతకం అయ్యే వరకు టారిఫ్‌లు, మార్కెట్ యాక్సెస్, వ్యవసాయం, డిజిటల్ ట్రేడ్, మేధో సంపత్తి, పరిశ్రమల ప్రాధాన్యాలు వంటి అంశాల్లో చివరి నిమిషపు మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. రూబియో భారత పర్యటనలో విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్‌తో సమావేశమై వాణిజ్యం, ఇంధనం, రక్షణ, పెట్టుబడులు, కీలక మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలపై చర్చించినట్లు అమెరికా స్టేట్ డిపార్ట్‌మెంట్ తెలిపింది. ఈ చర్చలు ద్వైపాక్షిక సంబంధాల విస్తృతిని చూపిస్తున్నాయి. ఇంధన రంగం కూడా ఈ పర్యటనలో కీలక అంశంగా నిలిచింది. రూబియో భారత్ అమెరికా ఇంధన వనరులు, సాంకేతికత, రక్షణ వ్యవస్థల కొనుగోళ్లను మరింత పెంచాలని సూచించారు. ఆయన రిలయన్స్ జామ్‌నగర్ రిఫైనరీ పర్యటనలో వెనిజులా చమురు, శుద్ధి సామర్థ్యం, ఇంధన సరఫరాల వైవిధ్యీకరణ వంటి అంశాలు చర్చకు వచ్చినట్లు రాయిటర్స్ తెలిపింది ఇది మరో వాస్తవాన్ని చూపుతోంది: భారత్–అమెరికా సంబంధాలు ఇప్పుడు సిద్ధాంతపరమైన స్నేహం కంటే transaction-heavy strategic partnershipగా మారుతున్నాయి. అంటే రక్షణ కొనుగోళ్లు, చమురు సరఫరాలు, టెక్నాలజీ యాక్సెస్, పెట్టుబడులు, మార్కెట్ యాక్సెస్ వంటి స్పష్టమైన ప్రయోజనాలే సంబంధాల అసలు పరీక్ష. రెండు దేశాల మధ్య విభేదాలు లేవని చెప్పడం కూడా సరైంది కాదు. వీసా విధానాలు, టారిఫ్‌లు, రష్యా చమురు కొనుగోళ్లు, కొన్ని వాణిజ్య పరిమితులు వంటి అంశాల్లో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి. రూబియో కూడా రెండు దేశాలు ప్రతి అంశంలో ఒకే అభిప్రాయంతో ఉండవని అంగీకరించారు. అయినప్పటికీ ప్రధాన జాతీయ ప్రయోజనాల విషయంలో convergence ఎక్కువగా ఉందని ఆయన వాదించారు. రష్యా నుంచి భారత చమురు దిగుమతుల విషయంలో కూడా అమెరికా వైఖరి పూర్తిగా సూటిగా లేదు. ఒకవైపు రష్యాపై ఒత్తిడి పెంచాలని వాషింగ్టన్ చెబుతోంది; మరోవైపు భారత ఇంధన అవసరాలు, మార్కెట్ స్థిరత్వం, ద్వైపాక్షిక ట్రేడ్ డీల్ వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటోంది. రూబియో ఇటీవల రష్యా చమురు ఆంక్షల విషయంలో భారత్‌కు ఇచ్చిన తాత్కాలిక మినహాయింపులో ట్రేడ్ డీల్ కూడా ఒక అంశమని చెప్పారు ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం: “అసాధారణ ఏకాభిప్రాయం” అన్న పదాన్ని పూర్తి వ్యూహాత్మక ఐక్యతగా అర్థం చేసుకోవద్దు. భారత్, అమెరికా అనేక రంగాల్లో సహకరిస్తున్నా, రెండు దేశాల విదేశాంగ విధానాలు స్వతంత్రంగా నడుస్తాయి. రష్యా, ఇరాన్, చైనా, ఇంధన భద్రత, వాణిజ్య రక్షణవాదం వంటి అంశాల్లో వారి ప్రాధాన్యతలు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు. అలాగే ప్రజాస్వామ్య విలువలు, చట్టబద్ధ పాలన, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలపై రెండు దేశాలకు ఉమ్మడి సిద్ధాంత భాష ఉన్నప్పటికీ, ఈ అంశాల అమలుపై పరస్పర విమర్శలు కూడా కనిపిస్తాయి. కాబట్టి values-based partnership అనే framingతో పాటు hard interestsను కూడా సమానంగా చూడాలి. భారత్–అమెరికా సంబంధాల బలం ప్రస్తుతం నాలుగు ప్రధాన స్తంభాలపై నిలుస్తోంది: రక్షణ సహకారం, సాంకేతిక భాగస్వామ్యం, ఇంధన-వాణిజ్య సంబంధాలు, ఇండో-పసిఫిక్ వ్యూహం. ఇవే రాబోయే సంవత్సరాల్లో సంబంధాల దిశను ఎక్కువగా నిర్ణయించే అంశాలు. అదే సమయంలో వాణిజ్య ఒప్పందం ఖరారైతే దాని అసలు విలువ headlineలో కాదు, అమలులో ఉంటుంది. టారిఫ్‌లు ఎంత తగ్గుతాయి? భారత ఎగుమతిదారులకు ఎంత ప్రయోజనం? అమెరికా సంస్థలకు భారత మార్కెట్ ఎంత తెరుచుకుంటుంది? వ్యవసాయం, డిజిటల్ సేవలు, ఫార్మా, తయారీ రంగాలపై ప్రభావం ఏమిటి? ఇవే అసలు ప్రశ్నలు. మొత్తంగా రూబియో వ్యాఖ్యల ద్వారా వాషింగ్టన్ ప్రస్తుతం భారత్‌ను దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక భాగస్వామిగా చూస్తోందని స్పష్టమవుతోంది. అదే సమయంలో రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న విభేదాలను దాచిపెట్టకుండా, వాటిని పెద్ద భాగస్వామ్యంలో నిర్వహించగలమనే సందేశం కూడా ఆయన ఇచ్చారు.