డిండి ఎత్తిపోతలకు నీటి తరలింపుపై వివాదం వద్దు: గుత్తా సుఖేందర్‌రెడ్డి

నల్లగొండ: డిండి ఎత్తిపోతల పథకానికి నీటి తరలింపు విషయంలో అనవసర వివాదాలు సృష్టించవద్దని తెలంగాణ శాసనమండలి చైర్మన్ గుత్తా సుఖేందర్‌రెడ్డి సూచించారు. ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి డిండి ఎత్తిపోతల పథకానికి నీరు అందించే ప్రతిపాదనపై కొందరు అధికారులు, ఇంజనీర్లు భావోద్వేగాలను రెచ్చగొట్టేలా పాలమూరు ప్రాంత ప్రజాప్రతినిధులకు సమాచారం ఇస్తున్నారని ఆయన అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. నల్లగొండ జిల్లా కేంద్రంలోని తన క్యాంపు కార్యాలయంలో మీడియాతో మాట్లాడిన గుత్తా, నీటి పంపిణీ విషయంలో ప్రాంతాల మధ్య విభేదాలు పెరగకుండా ప్రభుత్వం సమతుల్య నిర్ణయం తీసుకోవాలని అన్నారు. ఏదుల రిజర్వాయర్ వద్ద ఇప్పటికే ఏర్పాటు చేస్తున్న ఎనిమిది పంపులకు అదనంగా మరో పంపును ఏర్పాటు చేయాలని ఆయన సూచించారు. మొత్తం తొమ్మిది పంపుల్లో ఏడు పంపుల ద్వారా పాలమూరు ఎత్తిపోతల పథకానికి 1.5 టీఎంసీల నీటిని తీసుకెళ్లాలని, మిగిలిన రెండు పంపుల ద్వారా డిండి ఎత్తిపోతల పథకానికి 0.5 టీఎంసీల నీరు కేటాయించాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ విధానం అమలైతే పాలమూరు ప్రాంత ప్రయోజనాలకు నష్టం కలగకుండా, డిండి ప్రాజెక్టుకు కూడా అవసరమైన నీటిని అందించవచ్చని గుత్తా అభిప్రాయపడ్డారు. నీటి వనరుల విషయంలో ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలు సులభంగా రాజకీయ వివాదాలకు దారితీస్తాయని ఆయన హెచ్చరించారు. అందువల్ల సాంకేతికంగా సాధ్యమైన, ఆర్థికంగా సమంజసమైన పరిష్కారాన్నే ఎంచుకోవాలని సూచించారు. పాలమూరు ప్రాంతానికి నీరు తగ్గుతుందనే అపోహలు సృష్టించడం సరికాదని ఆయన అన్నారు. ప్రభుత్వం అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరులను శాస్త్రీయంగా వినియోగిస్తే రెండు పథకాలకు కూడా నష్టం లేకుండా నీటి పంపిణీ సాధ్యమని పేర్కొన్నారు. ఈ సందర్భంగా నార్లాపూర్ నుంచి డిండికి నీరు తీసుకెళ్లాలన్న తాజా ప్రతిపాదనపై గుత్తా తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. నార్లాపూర్ నుంచి ప్రత్యేకంగా నీటిని తరలించే పథకం చేపడితే ప్రభుత్వంపై భారీ అదనపు ఆర్థిక భారం పడుతుందని ఆయన తెలిపారు. ఈ ప్రతిపాదన అమలుకు సుమారు రూ.15 వేల కోట్ల అదనపు వ్యయం అవసరమవుతుందని పేర్కొన్నారు. ఇది కేవలం నిర్మాణ వ్యయంతో మాత్రమే ముగిసే విషయం కాదని, అదనంగా అటవీ, పర్యావరణ అనుమతులు కూడా పెద్ద సవాలుగా మారవచ్చని చెప్పారు. కొత్త మార్గంలో కాలువలు, పంపింగ్ స్టేషన్లు, టన్నెల్లు లేదా ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు నిర్మించాల్సి వస్తే ప్రాజెక్టు పూర్తయ్యేందుకు అనేక సంవత్సరాలు పట్టే అవకాశం ఉందన్నారు. దీనివల్ల డిండి ప్రాంతానికి నీరు అందే ప్రక్రియ మరింత ఆలస్యమవుతుందని గుత్తా అభిప్రాయపడ్డారు. అందుకే ఇప్పటికే ఉన్న ఏదుల రిజర్వాయర్ మౌలిక సదుపాయాలను ఉపయోగించుకోవడం ఆర్థికంగా, సాంకేతికంగా మెరుగైన పరిష్కారమని ఆయన పేర్కొన్నారు. పాలమూరు-రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం తెలంగాణలో అత్యంత కీలకమైన సాగునీటి ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటి. మహబూబ్‌నగర్, రంగారెడ్డి, వికారాబాద్ తదితర ప్రాంతాలకు సాగు, తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. అదే సమయంలో డిండి ఎత్తిపోతల పథకం నల్లగొండ, నాగర్‌కర్నూల్ ప్రాంతాల్లోని కరువు ప్రభావిత మండలాలకు నీరు అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది. ఈ రెండు ప్రాజెక్టులు తమ తమ ప్రాంతాలకు అత్యంత ముఖ్యమైనవే కావడంతో నీటి కేటాయింపుపై రాజకీయంగా సున్నితమైన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఒక ప్రాంతానికి నీరు ఇవ్వడం అంటే మరో ప్రాంతానికి నష్టం అన్న భావనను నివారించడం ప్రభుత్వానికి కీలకం. గుత్తా సూచించిన పంపుల పంపిణీ మోడల్ ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ఒక మధ్యంతర మార్గంగా కనిపిస్తోంది. అయితే ఈ ప్రతిపాదన అమలుకు నీటి లభ్యత, పంపింగ్ సామర్థ్యం, రిజర్వాయర్ స్థాయి, విద్యుత్ అవసరాలు వంటి సాంకేతిక అంశాలపై పూర్తి అధ్యయనం అవసరం. కేవలం రాజకీయ నిర్ణయం ఆధారంగా నీటి పంపిణీ చేయడం సరైంది కాదు. జలవనరుల శాఖ ఇంజనీర్లు, స్వతంత్ర సాంకేతిక నిపుణులు, సంబంధిత ప్రాంతాల ప్రజాప్రతినిధులు కలిసి సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఏదుల రిజర్వాయర్ నుంచి 1.5 టీఎంసీలు పాలమూరు పథకానికి, 0.5 టీఎంసీలు డిండికి తరలించే విధానం అమలైతే రెండు ప్రాంతాలకు ఎంత మేర నీరు అందుతుంది అన్నది ఖచ్చితమైన హైడ్రాలజికల్ డేటాతో నిర్ధారించాలి. ప్రత్యేకంగా ఎండాకాలం, తక్కువ ప్రవాహం ఉన్న సంవత్సరాల్లో నీటి లభ్యత ఎంత ఉంటుందన్నది అత్యంత ముఖ్యం. సాధారణ సంవత్సరాల్లో పనిచేసే పంపిణీ విధానం కరవు సంవత్సరాల్లో సమస్యగా మారకూడదు. అందుకే నీటి భాగస్వామ్యానికి స్పష్టమైన ప్రాధాన్య క్రమం అవసరం. తాగునీరు, సాగునీరు, పారిశ్రామిక వినియోగం వంటి అవసరాలకు వేర్వేరు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఈ అంశాలన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకుని సమగ్ర జల విధానం రూపొందించాల్సి ఉంటుంది. గుత్తా వ్యాఖ్యల్లో ప్రధానంగా కనిపిస్తున్న అంశం ప్రాంతీయ ఘర్షణను నివారించాలనే ప్రయత్నం. తెలంగాణలో గతంలో కూడా సాగునీటి ప్రాజెక్టుల కేటాయింపులు, కాలువల మార్గాలు, రిజర్వాయర్ నీటి విడుదలలపై ప్రాంతాల మధ్య విభేదాలు వచ్చాయి. ఇలాంటి వివాదాలు ఎక్కువకాలం కొనసాగితే ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం ఆలస్యమవుతుంది. దీంతో రైతులే ఎక్కువ నష్టపోతారు. కాబట్టి రాజకీయ ప్రయోజనాల కంటే ప్రాజెక్టు పూర్తి చేయడం, రైతులకు నీరు అందించడం ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉండాలని గుత్తా సూచనలోని భావం. పాలమూరు ప్రాంత ప్రజాప్రతినిధుల్లో డిండికి నీరు మళ్లిస్తే తమ ప్రాజెక్టుకు నష్టం జరుగుతుందనే ఆందోళన ఉండవచ్చు. అలాంటి సందేహాలను ప్రభుత్వమే అధికారిక గణాంకాలతో నివృత్తి చేయాలి. ఎంత నీరు లభిస్తుంది, ఎంత వినియోగిస్తారు, ఎంత నిల్వ ఉంటుంది అన్న వివరాలను ప్రజలకు పారదర్శకంగా వెల్లడిస్తే అపోహలు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. నీటి ప్రాజెక్టుల్లో పారదర్శకత అత్యంత కీలకం. ప్రాజెక్టు డిజైన్, పంపుల సామర్థ్యం, నీటి కేటాయింపు, ఖర్చు అంచనాలు—all ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటే అనవసర రాజకీయ ఆరోపణలకు అవకాశం తగ్గుతుంది. అదే సమయంలో నార్లాపూర్ ప్రతిపాదనను పూర్తిగా తిరస్కరించే ముందు దాని ప్రయోజనాలు, నష్టాలు కూడా అధికారికంగా అధ్యయనం చేయాలి. గుత్తా పేర్కొన్న రూ.15 వేల కోట్ల అదనపు వ్యయం నిజంగా అవసరమా? పర్యావరణ అనుమతులు ఎంత క్లిష్టం? ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు ఉన్నాయా? అన్నదానిపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన సాంకేతిక నివేదిక విడుదల చేస్తే మంచిది. ప్రాజెక్టు వ్యయం ఎక్కువగా ఉండటం ఒక్కటే కారణంగా ప్రత్యామ్నాయాన్ని తిరస్కరించడం సరిపోదు. దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత, నిర్వహణ ఖర్చు, విద్యుత్ వినియోగం, పర్యావరణ ప్రభావం—all కలిపి విశ్లేషించాలి. అయితే ఇప్పటికే ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలను ఉపయోగించడం సాధారణంగా తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్న పరిష్కారం. అదనంగా కొత్త ప్రాజెక్టు నిర్మిస్తే భూసేకరణ కూడా కీలక సమస్యగా మారవచ్చు. భూములు కోల్పోయే రైతులకు పరిహారం, పునరావాసం, అటవీ భూముల వినియోగం వంటి అంశాలు ప్రాజెక్టు ఆలస్యానికి కారణమవుతాయి. ఏదుల రిజర్వాయర్ వద్ద ఒక అదనపు పంపు ఏర్పాటు చేయడం మాత్రం పరిమిత స్థాయి మార్పుతో సమస్య పరిష్కారం సాధ్యమైతే ఆ ఎంపికను ముందుగా పరిశీలించడం సమంజసం. అయితే ఆ పంపు అమరికకు అవసరమైన విద్యుత్ సామర్థ్యం, పైప్‌లైన్ సామర్థ్యం కూడా పరిశీలించాలి. ఎత్తిపోతల పథకాల్లో విద్యుత్ ఖర్చు చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపేందుకు భారీ మోటార్లు నిరంతరం పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. దీంతో ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయం కంటే నిర్వహణ ఖర్చు కూడా ప్రభుత్వానికి దీర్ఘకాలిక భారంగా మారుతుంది. అందుకే పంపుల సంఖ్య పెంచేటప్పుడు విద్యుత్ సరఫరా, వార్షిక నిర్వహణ ఖర్చు కూడా లెక్కించాలి. డిండి ఎత్తిపోతల పథకం పూర్తయితే ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత ప్రాంతాలకు కూడా ఉపశమనం కలిగే అవకాశం ఉందని గతంలో అనేక వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. నల్లగొండ ప్రాంతంలో భూగర్భ జల సమస్యలు చారిత్రకంగా తీవ్రమైనవి. కాబట్టి ఈ ప్రాంతానికి ఉపరితల జలాలు అందించడం కేవలం సాగు కోసం మాత్రమే కాదు, సామాజిక-ఆరోగ్య పరంగా కూడా కీలకం. అదే సమయంలో పాలమూరు ప్రాంతం కూడా దీర్ఘకాలిక కరువు, వలస సమస్యలతో బాధపడింది. అందువల్ల రెండు ప్రాంతాల అవసరాలు నిజమైనవే. ఒక ప్రాంతాన్ని మరో ప్రాంతానికి వ్యతిరేకంగా నిలబెట్టడం సమస్యను పరిష్కరించదు. గుత్తా ఇదే అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ అధికారులు, ఇంజనీర్లు ప్రజాప్రతినిధులను తప్పుదారి పట్టించవద్దని సూచించారు. అధికారులు సాంకేతిక సమాచారం మాత్రమే ఇవ్వాలి తప్ప ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలను ప్రభావితం చేసే విధంగా వ్యవహరించకూడదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం తటస్థంగా ఉండటం ఇలాంటి జల వివాదాల్లో అత్యంత కీలకం. జలవనరుల విషయంలో ఒక ప్రాంతం గెలిచి మరో ప్రాంతం ఓడిపోయే విధానం కాకుండా సమతుల్య పంపిణీ అవసరం. అందుబాటులో ఉన్న నీటిని శాస్త్రీయంగా వినియోగించడం, వృథాను తగ్గించడం, రిజర్వాయర్లను సమర్థంగా నిర్వహించడం ద్వారా సమస్య తీవ్రతను తగ్గించవచ్చు. కాలువల లీకేజీలు, ఆవిరీభవనం, అక్రమ నీటి వినియోగం వంటి అంశాలను కూడా ప్రభుత్వం నియంత్రించాలి. కేవలం కొత్త ప్రాజెక్టులు నిర్మించడం ద్వారా నీటి సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాదు. నీటి నిర్వహణ సామర్థ్యం కూడా equally ముఖ్యం. డిండి, పాలమూరు ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన తాజా వివాదం ప్రభుత్వం త్వరగా పరిష్కరించకపోతే రాజకీయ అంశంగా మారే అవకాశం ఉంది. ప్రాంతీయ నేతలు తమ తమ నియోజకవర్గ ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు ఒత్తిడి తీసుకురావడం సహజం. అయితే తుది నిర్ణయం శాస్త్రీయ, ఆర్థిక ప్రమాణాల ఆధారంగా ఉండాలి. ప్రభుత్వం రెండు ప్రాంతాల ప్రజాప్రతినిధులు, ఇంజనీర్లు, రైతు సంఘాలతో సమావేశం నిర్వహించడం ఒక సరైన అడుగు కావచ్చు. అక్కడ పూర్తి డేటాతో అన్ని ప్రతిపాదనలను పోల్చి చూడవచ్చు. ఏదుల నుంచి నీరు తీసుకెళ్లే పద్ధతి, నార్లాపూర్ ప్రత్యామ్నాయం, ఇతర సాంకేతిక మార్గాల ఖర్చు-ప్రయోజన విశ్లేషణ చేస్తే నిర్ణయానికి నమ్మకం పెరుగుతుంది. మొత్తంగా గుత్తా సుఖేందర్‌రెడ్డి సూచన స్పష్టంగా ఉంది—డిండి ఎత్తిపోతల పథకానికి నీరు అందించడాన్ని ప్రాంతీయ వివాదంగా మార్చకుండా, ఏదుల రిజర్వాయర్ వద్ద అదనపు పంపు ఏర్పాటు చేసి పాలమూరు, డిండి రెండు పథకాల అవసరాలను సమన్వయం చేయాలి. ఆయన ప్రతిపాదన ప్రకారం ఏడు పంపుల ద్వారా పాలమూరుకు 1.5 టీఎంసీలు, రెండు పంపుల ద్వారా డిండికి 0.5 టీఎంసీల నీరు అందించవచ్చు. నార్లాపూర్ నుంచి ప్రత్యామ్నాయ పథకం చేపడితే భారీ అదనపు వ్యయం, అటవీ, పర్యావరణ అనుమతుల సమస్యలు వస్తాయని ఆయన హెచ్చరించారు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం ముందున్న అసలు పని—ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలకు కాకుండా సాంకేతిక వాస్తవాలు, నీటి లభ్యత, ఖర్చు, దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలను ఆధారంగా చేసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవడం.