దీపావళి తర్వాత FMCG ధరల పెంపు?.. పామాయిల్‌, చక్కెర ఖర్చులతో కంపెనీలపై ఒత్తిడి

న్యూఢిల్లీ: వేగంగా అమ్ముడయ్యే వినియోగ వస్తువుల రంగానికి ముడి పదార్థాల ధరల పెరుగుదల కొత్త సవాల్‌గా మారింది. ముఖ్యంగా పామాయిల్‌, చక్కెర ధరలు గణనీయంగా పెరగడంతో FMCG కంపెనీల తయారీ ఖర్చులు పెరిగాయి. సెప్టెంబర్‌తో ముగిసిన రెండో త్రైమాసికంలో కంపెనీలు ఈ ఖర్చును పూర్తిగా వినియోగదారులపై మోపలేదు. దానికి ప్రధాన కారణం డిమాండ్‌పై ఉన్న ఆందోళన. ధరలు ఒక్కసారిగా పెంచితే అమ్మకాలు తగ్గే ప్రమాదం ఉందని కంపెనీలు భావించాయి. దీంతో ముడి పదార్థాల ఖర్చు పెరిగినా రిటైల్ ధరలు పెద్దగా మార్చలేదు. ఫలితంగా కంపెనీల లాభాల మార్జిన్లపై ఒత్తిడి పెరిగింది. గత ఏడాది ఇదే త్రైమాసికంతో పోలిస్తే ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం రెండో త్రైమాసికంలో FMCG కంపెనీల లాభాలకు దెబ్బ తగిలినట్లు కథనం పేర్కొంది. ఇప్పుడు ఆ ఒత్తిడి కొనసాగుతుండటంతో దీపావళి తర్వాత ధరల పెంపు దిశగా కొన్ని కంపెనీలు ఆలోచిస్తున్నట్లు మార్కెట్ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. అయితే అన్ని ఉత్పత్తుల ధరలు ఒకేసారి పెరుగుతాయని అనుకోవడం సరైంది కాదు. ప్రత్యేకంగా మాస్ మార్కెట్‌లో అమ్ముడయ్యే సబ్బులు, బిస్కెట్లు, స్నాక్స్, ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్స్, చిన్న సాచెట్లు వంటి ఉత్పత్తుల్లో ధరలపై వినియోగదారుల స్పందన చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఒక రూపాయి లేదా రెండు రూపాయల పెంపు కూడా అమ్మకాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు. అందుకే కంపెనీలు నేరుగా ధర పెంచడం కంటే ఇతర మార్గాలు అనుసరించే అవకాశం ఉంది. అందులో ముఖ్యమైనది ప్యాకెట్ పరిమాణం తగ్గించడం. ఉదాహరణకు ₹10 ధర ఉన్న ఉత్పత్తిని ₹11 చేయకుండా, అదే ₹10 ధరలో కొద్దిగా తక్కువ పరిమాణం ఇవ్వడం. దీనిని సాధారణంగా shrinkflation అంటారు. వినియోగదారుడికి ధర మారనట్లు కనిపించినా, యూనిట్‌కు చెల్లించే అసలు ధర పెరుగుతుంది. ఇది కంపెనీలకు ముడి పదార్థాల ఖర్చు కొంత మేర భర్తీ చేసుకునే అవకాశం ఇస్తుంది. అయితే వినియోగదారుల కోణంలో ఇది కూడా ధరల పెంపే. కేవలం కనిపించే రూపం మారుతుంది అంతే. ఇంకో మార్గం ఖర్చుల నియంత్రణ. లాజిస్టిక్స్, ప్యాకేజింగ్, ప్రకటనలు, డిస్ట్రిబ్యూషన్, ఉత్పత్తి సామర్థ్యం వంటి విభాగాల్లో ఖర్చు తగ్గించేందుకు కంపెనీలు ప్రయత్నించవచ్చు. పామాయిల్ FMCG రంగంలో కీలక ముడి పదార్థం. సబ్బులు, బిస్కెట్లు, బేకరీ ఉత్పత్తులు, స్నాక్స్, పర్సనల్ కేర్ ఉత్పత్తుల్లో ఇది విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. అందువల్ల పామాయిల్ ధర పెరిగితే ఒక్క ఉత్పత్తి వర్గానికే కాదు, అనేక విభాగాలకు ప్రభావం ఉంటుంది. చక్కెర ధరల పెరుగుదల కూడా పానీయాలు, బిస్కెట్లు, మిఠాయిలు, ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్స్ వంటి విభాగాల ఖర్చును పెంచుతుంది. ముడి పదార్థాల ధరలు 18 నుంచి 21 శాతం వరకు పెరిగితే కంపెనీలు దీర్ఘకాలం ఆ భారాన్ని పూర్తిగా భరించడం కష్టం. అందుకే కొంత మేర ధరల పెంపు చివరికి అనివార్యమయ్యే అవకాశం ఉంది. అయితే కంపెనీలు ధరలు ఎంత పెంచగలవన్నది వారి బ్రాండ్ శక్తిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రీమియం ఉత్పత్తుల్లో ధరలు పెంచడం కొంత సులభం. ఎందుకంటే ఆ ఉత్పత్తులు కొనుగోలు చేసే వినియోగదారులు ధరల మార్పుకు తక్కువగా స్పందించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ గ్రామీణ ప్రాంతాలు, తక్కువ ఆదాయ వర్గాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే మాస్ ఉత్పత్తుల్లో పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నం. అక్కడ చిన్న ధర మార్పే వినియోగాన్ని తగ్గించవచ్చు. దీంతో కంపెనీలు volume growth మరియు margin protection మధ్య సమతుల్యం సాధించాల్సి ఉంటుంది. ఇది FMCG రంగంలో ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రధాన trade-off. ధరలు పెంచకపోతే మార్జిన్లు తగ్గుతాయి. ధరలు ఎక్కువగా పెంచితే అమ్మకాలు తగ్గవచ్చు. ఇరువైపులా సమస్యే. అందుకే సాధారణంగా కంపెనీలు staggered price hikesను ఎంచుకుంటాయి. అంటే ఒక్కసారిగా భారీ పెంపు కాకుండా దశలవారీగా ధరలను మార్చడం. కొన్ని ఉత్పత్తుల్లో ధర పెంచి, మరికొన్నింటిలో ప్యాకెట్ సైజు తగ్గించడం వంటి మిశ్రమ వ్యూహాన్ని కూడా ఉపయోగించవచ్చు. దీపావళి వరకు ధరలను పెద్దగా పెంచకుండా ఉండటానికి మరో కారణం పండగ సీజన్. ఈ సమయంలో వినియోగదారుల కొనుగోళ్లు సాధారణంగా పెరుగుతాయి. అలాంటి సమయంలో ధరలు పెంచితే demand momentum దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే కంపెనీలు పండగ సీజన్ పూర్తయ్యాక సవరణలు చేయడాన్ని ప్రాధాన్యం ఇవ్వొచ్చు. అయితే దీపావళి తర్వాత ధరలు తప్పకుండా పెరుగుతాయని ఇప్పుడే చెప్పడం సరైంది కాదు. ముడి పదార్థాల ధరలు తగ్గితే కంపెనీలు పెంపును వాయిదా వేయవచ్చు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పామాయిల్ ధరలు, దేశీయ చక్కెర సరఫరా, రూపాయి విలువ, రవాణా ఖర్చులు వంటి అంశాలు తుది నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన అంశం గ్రామీణ డిమాండ్. FMCG రంగానికి గ్రామీణ మార్కెట్ చాలా కీలకం. గ్రామీణ వినియోగం బలహీనంగా ఉంటే కంపెనీలు ధరలు పెంచడానికి మరింత జాగ్రత్తపడతాయి. అదే సమయంలో ఆదాయాలు మెరుగై demand బలంగా ఉంటే కొంత ధర పెంపును మార్కెట్ తట్టుకోగలదు. అందుకే ధర నిర్ణయం కేవలం ముడి పదార్థాల ఖర్చు ఆధారంగా ఉండదు. Demand elasticity కూడా equally important. ఇంకో బ్లైండ్ స్పాట్ retailer margins. MRP పెరిగినప్పుడు మొత్తం అదనపు ఆదాయం కంపెనీకే వెళ్లదు. డిస్ట్రిబ్యూటర్లు, రిటైలర్లు, లాజిస్టిక్స్ భాగస్వాముల మార్జిన్లు కూడా ఇందులో ఉంటాయి. అందుకే కంపెనీ ఖర్చు 10 శాతం పెరిగిందంటే రిటైల్ ధర కూడా 10 శాతం పెరగాల్సిందే అనుకోవడం తప్పు. ప్రైసింగ్ స్ట్రక్చర్ మరింత క్లిష్టమైనది. FMCG ధరల పెంపు ద్రవ్యోల్బణంపైనా ప్రభావం చూపవచ్చు. రోజూ ఉపయోగించే సబ్బులు, షాంపూలు, బిస్కెట్లు, నూడుల్స్, ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్స్, పర్సనల్ కేర్ ఉత్పత్తుల ధరలు పెరిగితే కుటుంబాల నెలవారీ ఖర్చు పెరుగుతుంది. ప్రత్యేకంగా తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలపై దీని ప్రభావం ఎక్కువ. ఎందుకంటే వారి ఆదాయంలో రోజువారీ వినియోగ వస్తువుల వాటా ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే మాస్ మార్కెట్ ధరల పెంపుపై కంపెనీలు జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తాయి. మరోవైపు పెట్టుబడిదారులకు మాత్రం మార్జిన్ రికవరీ కీలకం. ముడి పదార్థాల ఖర్చు ఎక్కువకాలం పెరిగి, కంపెనీలు ధరలు పెంచలేకపోతే లాభాలు ఒత్తిడిలో ఉంటాయి. దీంతో FMCG స్టాక్స్‌పై కూడా ప్రభావం పడవచ్చు. ధరల పెంపును మార్కెట్ కొన్నిసార్లు పాజిటివ్‌గా తీసుకుంటుంది. ఎందుకంటే అది కంపెనీల pricing powerను చూపిస్తుంది. కానీ అదే సమయంలో volumes పడిపోతే ఆ ప్రయోజనం పోతుంది. అందుకే పెట్టుబడిదారులు కేవలం price hike announcements కాకుండా volume growth కూడా చూడాలి. ఇక వినియోగదారులకు ఉపయోగపడే అంశం unit pricing. ఒక ప్యాకెట్ ధర మారకపోయినా పరిమాణం తగ్గిందా అన్నది చూడాలి. ఉదాహరణకు 100 గ్రాముల ప్యాక్ 90 గ్రాములకు తగ్గితే అది వాస్తవానికి ధర పెంపే. అందుకే MRP మాత్రమే కాకుండా గ్రాముకు లేదా మిల్లీలీటరుకు ధరను పోల్చడం మంచిది. ఇది shrinkflationను గుర్తించడానికి సులభమైన మార్గం. కంపెనీలకు మరో అవకాశం product mix మార్చడం. తక్కువ మార్జిన్ ఉత్పత్తుల కంటే ప్రీమియం ఉత్పత్తులను ఎక్కువగా ప్రోత్సహించడం ద్వారా మొత్తం లాభదాయకతను మెరుగుపరచవచ్చు. కానీ దీని opportunity cost ఏమిటంటే మాస్ మార్కెట్ కస్టమర్‌ను కోల్పోయే ప్రమాదం. అందుకే పూర్తిగా premiumisation వైపు వెళ్లడం కూడా సరైన పరిష్కారం కాదు. FMCG రంగంలో scale చాలా ముఖ్యం. చిన్న మార్జిన్‌తో భారీ పరిమాణంలో అమ్మకాలు కూడా పెద్ద లాభం ఇవ్వగలవు. అందుకే కంపెనీలు volumeను త్యాగం చేయడానికి సాధారణంగా ఇష్టపడవు. ప్రస్తుత పరిస్థితిలో likely strategy మూడు భాగాలుగా ఉండవచ్చు. కొన్ని ఉత్పత్తుల్లో పరిమిత ధర పెంపు. కొన్ని ప్యాకెట్లలో grammage reduction. అంతర్గత ఖర్చుల నియంత్రణ. ఈ మూడు కలిపితే వినియోగదారులపై ఒక్కసారిగా భారీ భారాన్ని మోపకుండా మార్జిన్లను కొంత రక్షించుకోవచ్చు. అయితే raw material inflation ఎక్కువకాలం కొనసాగితే చివరికి పెద్ద ధరల పెంపు తప్పకపోవచ్చు. ఇక్కడ కంపెనీలకు ప్రధాన ప్రమాదం demand destruction. ధరలు చాలా పెరిగితే వినియోగదారులు cheaper brands, local brands లేదా smaller packs వైపు మారవచ్చు. ఇది established brandsకు market share lossకు దారితీయవచ్చు. అందుకే pricing decision చాలా సున్నితమైనది. మరో అంశం competition. ఒక కంపెనీ ధరలు పెంచి, ప్రత్యర్థి ధరలను అలాగే ఉంచితే వినియోగదారులు ప్రత్యర్థి బ్రాండ్ వైపు వెళ్లవచ్చు. అందుకే FMCG రంగంలో ధరల పెంపు తరచుగా industry-wide trendగా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యమైన ముడి పదార్థాల ధరలు అందరికీ పెరిగితే అనేక కంపెనీలు సమాన సమయంలో ధరలు సవరించే అవకాశం ఉంటుంది. ఇలా జరిగితే market share shift ప్రమాదం కొంత తగ్గుతుంది. కానీ ప్రతి కంపెనీకి cost structure ఒకేలా ఉండదు. కొన్ని కంపెనీలు ముందుగానే raw materials hedge చేసి ఉండవచ్చు. కొన్ని కంపెనీలకు inventory buffer ఉండవచ్చు. అందుకే price hikes timing వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. మొత్తంగా FMCG రంగం ప్రస్తుతం ముడి పదార్థాల ధరల పెరుగుదలతో ఒత్తిడిలో ఉంది. పామాయిల్‌, చక్కెర ఖర్చులు గణనీయంగా పెరగడంతో సెప్టెంబర్ త్రైమాసికంలో కంపెనీల మార్జిన్లు దెబ్బతిన్నాయి. పండగ సీజన్‌లో డిమాండ్ తగ్గకూడదన్న ఉద్దేశంతో ధరలను పెద్దగా పెంచని కంపెనీలు దీపావళి తర్వాత కొన్ని ఉత్పత్తుల్లో ధర సవరణలను పరిశీలించే అవకాశం ఉంది. అయితే భారీ పెంపు కంటే ఖర్చు నియంత్రణ, ప్యాకెట్ పరిమాణం తగ్గింపు, దశలవారీ ధరల సవరణలే ఎక్కువగా కనిపించే అవకాశం ఉంది. వినియోగదారుల కోణంలో మాత్రం MRP మాత్రమే కాదు, ప్యాక్ పరిమాణం కూడా గమనించాల్సిన సమయం ఇది.