ఢిల్లీలో రావణుడితో పాటు 30 అడుగుల కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మ దహనం.. రాజకీయ చర్చకు దారి

న్యూఢిల్లీ: విజయదశమి సందర్భంగా ఢిల్లీలో జరిగే రామ్‌లీలా ఉత్సవాల్లో ఈసారి ఒక అసాధారణ దిష్టిబొమ్మ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా మారింది. పీతంపురలోని శ్రీ కేశవ్ రామ్‌లీలా కమిటీ రావణుడు, కుంభకర్ణుడు, మేఘనాథుడి దిష్టిబొమ్మలతో పాటు 30 అడుగుల ఎత్తైన కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మను కూడా దహనం చేయాలని నిర్ణయించింది. కమిటీ అధ్యక్షుడు, మోడల్ టౌన్ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే అశోక్ గోయెల్ దేవరాహా ప్రకారం, కాక్రోచ్‌ను మురికి, అపరిశుభ్రతకు ప్రతీకగా ఎంచుకున్నారు. ఇంటి నుంచి సమాజం వరకు స్వచ్ఛత అవసరాన్ని గుర్తుచేయడమే లక్ష్యమని ఆయన తెలిపారు. ఈ కార్యక్రమాన్ని ‘స్వచ్ఛ భారత్’, ‘స్వచ్ఛ ఢిల్లీ’ సందేశంతో అనుసంధానిస్తున్నట్లు నిర్వాహకులు చెప్పారు. దసరా సందర్భంగా చెడుపై మంచి విజయం సాధించడాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా చూపించే సంప్రదాయానికి అనుగుణంగానే ఈ ఏడాది అదనపు దిష్టిబొమ్మను ఏర్పాటు చేశామని కమిటీ వాదిస్తోంది. గతంలో కూడా ఉగ్రవాదం, నక్సలిజం వంటి అంశాలను సూచించే అదనపు దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేసినట్లు గోయెల్ తెలిపారు. ఈ ఏడాది అదే స్థానంలో కాక్రోచ్‌ను ఎంచుకున్నట్లు చెప్పారు. అయితే ఇక్కడే రాజకీయ వివాదం మొదలైంది. ఢిల్లీలో ఇటీవల ‘Cockroach Janta Party’ లేదా CJP పేరుతో ఒక వ్యంగ్య రాజకీయ ఉద్యమం నిరసనలు చేపడుతోంది. ఇది ఎన్నికల సంఘం వద్ద నమోదైన రాజకీయ పార్టీ కాదని, యువత ఆధారిత satirical movementగా పనిచేస్తోందని ThePrint నివేదించింది. ThePrint దీంతో 30 అడుగుల కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మ ఎంపిక యాదృచ్ఛికమా, లేక ఆ ఉద్యమాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్న సంకేతమా అనే ప్రశ్నలు సోషల్ మీడియాలో వినిపించాయి. నిర్వాహకులు మాత్రం దీనిని పూర్తిగా ఖండించారు. కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మకు CJPతో సంబంధం లేదని, స్వచ్ఛత సందేశమే లక్ష్యమని అశోక్ గోయెల్ చెప్పారు. ThePrint అయితే ఈ వివరణపై అందరూ ఒప్పుకోవడం లేదు. ThePrint గ్రౌండ్ రిపోర్ట్ ప్రకారం, దిష్టిబొమ్మ రూపకల్పనలో CJPకి సంబంధించిన రాజకీయ సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయన్న అభిప్రాయాలు కూడా వ్యక్తమయ్యాయి. నిర్వాహకులు అధికారికంగా రాజకీయ ఉద్దేశాన్ని నిరాకరించినప్పటికీ, ప్రస్తుత రాజకీయ వాతావరణంలో ఈ ప్రతీకకు ద్వంద్వ అర్థం ఏర్పడిందని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ThePrint ఇక CJP వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దీప్కే ఈ వివాదంపై వ్యంగ్యంగా స్పందించారు. కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మ తమకు “ఉచిత ప్రచారం” ఇచ్చిందన్న భావనతో వ్యాఖ్యానించినట్లు Indian Express తెలిపింది. The Indian Express దీంతో దిష్టిబొమ్మను విమర్శగా రూపొందించినా, అది తిరిగి అదే ఉద్యమానికి visibility పెంచే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇది ఈ ఘటనలో ఆసక్తికరమైన రాజకీయ irony. ఒక ప్రతీకను వ్యతిరేక సందేశంగా ఉపయోగిస్తే అది లక్ష్యంగా ఉన్న గ్రూప్‌కు మరింత ప్రచారం కల్పించొచ్చు. అదే ఇప్పుడు జరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. అయితే దసరా వంటి మత-సాంస్కృతిక ఉత్సవాల్లో సమకాలీన రాజకీయ సంకేతాలను కలపడం ఎంతవరకు సముచితం అన్న ప్రశ్న కూడా ముందుకొచ్చింది. కొంతమంది సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు ఇటువంటి ప్రతీకలు సంప్రదాయ వేడుకలను రాజకీయ వేదికగా మార్చవచ్చని విమర్శించారు. PTI ఆధారిత నివేదికలు కూడా ఈ అంశంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తినట్లు తెలిపాయి. ThePrint మరోవైపు నిర్వాహకుల వాదన వేరుగా ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం సామాజిక సమస్యలను ప్రతీకాత్మకంగా చూపించడం తమ సంప్రదాయంలో భాగమని, ఈసారి cleanliness themeను ఎంచుకున్నామని చెబుతున్నారు. అంటే వారి framingలో ఇది రాజకీయ నిరసన కాదు, civic messaging. ఈ రెండు వాదనల మధ్య తేడా స్పష్టంగా ఉంది. ఒకవైపు నిర్వాహకులు “స్వచ్ఛత” అని చెబుతున్నారు. మరోవైపు CJP పేరుతో ఉద్యమం జరుగుతున్న అదే సమయంలో కాక్రోచ్ ప్రతీకను ఎంచుకోవడం వల్ల రాజకీయ సంబంధం ఉందనే అనుమానం సహజంగా వస్తోంది. కానీ ఉద్దేశం రాజకీయమేనని నిర్ధారించే స్వతంత్ర ఆధారం ప్రస్తుతం లేదు. అందుకే దీనిని “రాజకీయంగా ప్రేరేపిత చర్య”గా ఖచ్చితంగా పేర్కొనడం సరైంది కాదు. అలాగే “ఏ రాజకీయ సంబంధమూ లేదు” అన్న నిర్వాహకుల వాదనను కూడా unquestioned factగా తీసుకోవడం అవసరం లేదు. రెండు పక్షాల వాదనలను విడిగా చూడాలి. విజయదశమి కార్యక్రమం అక్టోబర్ 20 సాయంత్రం జరగనుంది. ఢిల్లీలో దసరా, దుర్గాపూజ వేడుకల కారణంగా పలు ప్రాంతాల్లో ట్రాఫిక్ పరిమితులు కూడా అమల్లో ఉన్నాయి. ఢిల్లీ ట్రాఫిక్ పోలీసులు పలు మార్గాల్లో ప్రత్యేక నియంత్రణలు ప్రకటించార అందువల్ల ఉత్సవాలకు వెళ్లే వారు స్థానిక ట్రాఫిక్ సూచనలను ముందుగానే పరిశీలించడం మంచిది. మొత్తంగా 30 అడుగుల కాక్రోచ్ దిష్టిబొమ్మ ఈసారి ఢిల్లీ దసరా వేడుకల్లో అత్యంత చర్చనీయాంశంగా మారింది. నిర్వాహకులు దాన్ని మురికి, అపరిశుభ్రతకు ప్రతీకగా చూపుతున్నా, అదే సమయంలో CJP ఉద్యమం కొనసాగుతుండటం రాజకీయ చర్చకు దారి తీసింది. కాబట్టి ఈ కార్యక్రమాన్ని ఒకేసారి cleanliness campaignగా కూడా, contemporary political symbolismపై చర్చను రేపిన ఘటనగా కూడా చూడవచ్చు.