ఢిల్లీ SIRపై సుప్రీంకోర్టు విచారణకు అంగీకారం.. అక్టోబర్ 28న కీలక విచారణ
ఢిల్లీలో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియపై దాఖలైన పిటిషన్‌ను అత్యవసరంగా విచారించేందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది. ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించిన పేర్ల పునరుద్ధరణకు ఫారం-6 నిబంధనను సవాల్ చేశారు. ఇప్పటికే ఓటర్లుగా నమోదైన వారిని తొలిసారి ఓటర్లమని ప్రకటించేలా చేయడం సమస్యాత్మకమని పిటిషనర్ల తరఫున వాదించారు. కేసును అక్టోబర్ 28న ఇతర SIR పిటిషన్లతో కలిపి విచారించనున్నారు.
న్యూఢిల్లీ: దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ, అంటే Special Intensive Revision (SIR), ప్రక్రియపై దాఖలైన పిటిషన్‌ను అత్యవసరంగా విచారించేందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది. ఈ కేసు ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, తిరిగి చేర్పు, ఫారం-6 వినియోగ విధానం వంటి అంశాలపై కీలక న్యాయ ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.
ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేర్లు తొలగించబడిన వ్యక్తులు తిరిగి తమ పేర్లను చేర్పించుకునే సమయంలో ఫారం-6 ద్వారా దరఖాస్తు చేయాల్సి వస్తోందని పిటిషనర్లు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. ఇప్పటికే గతంలో ఓటర్లుగా నమోదు అయిన వ్యక్తులు తాము “తొలిసారి ఓటర్లుగా నమోదు అవుతున్నాం” అన్నట్లుగా ప్రకటన చేయాల్సి రావడం సరైన పద్ధతి కాదని వాదించారు.
ఈ అంశాన్ని సీనియర్ న్యాయవాది ప్రశాంత్ భూషణ్ సుప్రీంకోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఇప్పటికే ఓటర్లుగా ఉన్న వ్యక్తులను తొలిసారి ఓటర్లుగా చూపించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే, అది తప్పుడు సమాచార సమర్పణకు దారితీయవచ్చని ఆయన వాదించారు.
ఈ ప్రక్రియలో మరో కీలక అంశం క్రిమినల్ బాధ్యత. తప్పుడు సమాచారం సమర్పించినట్లు అధికారులు భావిస్తే సంబంధిత వ్యక్తులపై చట్టపరమైన చర్యలు, శిక్షలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉందని పిటిషనర్ల తరఫున ఆందోళన వ్యక్తమైంది.
అందువల్ల ఓటర్ల పేర్ల పునరుద్ధరణకు ప్రత్యేకమైన ప్రత్యామ్నాయ విధానం రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని ప్రశాంత్ భూషణ్ కోరారు. తొలిసారి నమోదు అవుతున్న వారికి ఉపయోగించే ఫారం, ఇప్పటికే నమోదు అయి పేరు తొలగించబడిన వారికి ఒకే విధంగా ఉపయోగించడం సాంకేతికంగా, న్యాయపరంగా సమస్యాత్మకమని ఆయన వాదన.
ఓటర్ల జాబితాలో పేర్ల తొలగింపుపై అభ్యంతరాలు తెలిపేందుకు గడువు అక్టోబర్ 30తో ముగుస్తుందని కూడా కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఈ నేపథ్యంలో అక్టోబర్ 28న విచారణకు రావడం సమయపరంగా కీలకమవుతుంది.
గడువు ముగిసే ముందు కోర్టు మధ్యంతర లేదా మార్గదర్శక ఉత్తర్వులు జారీ చేస్తే ప్రభావిత ఓటర్లకు ఉపశమనం లభించే అవకాశం ఉంటుంది.
సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం పిటిషనర్ల ఆందోళనలను గమనించినట్లు తెలిపింది. తదుపరి విచారణ రోజున ఈ అంశాన్ని మళ్లీ కోర్టు దృష్టికి తీసుకురావాలని న్యాయవాదికి సూచించింది.
అలాగే అవసరమైతే సమస్యలను పరిష్కరించేలా తగిన ఉత్తర్వులు జారీ చేస్తామని ధర్మాసనం హామీ ఇచ్చినట్లు కథనం పేర్కొంది.
ఈ కేసును అక్టోబర్ 28న ఇతర SIR సంబంధిత పిటిషన్లతో కలిపి విచారించనున్నట్లు సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది. దీంతో ఢిల్లీ SIR వ్యవహారం ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న ఓటర్ల జాబితా సవరణపై ఉన్న విస్తృత న్యాయపరమైన చర్చలో భాగమవుతోంది.
SIR ప్రక్రియ ఉద్దేశం సాధారణంగా ఓటర్ల జాబితాను నవీకరించడం, అనర్హ పేర్లు తొలగించడం, కొత్త అర్హులైన ఓటర్లను చేర్చడం, చిరునామా మార్పులు సరిచేయడం వంటి అంశాలు.
అయితే ఈ ప్రక్రియ అమలు విధానం పారదర్శకంగా లేకపోతే అర్హులైన ఓటర్లు అనవసరంగా జాబితా నుంచి బయటపడే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు హక్కు అత్యంత ప్రాధమిక రాజకీయ హక్కుల్లో ఒకటి. ఎన్నికల రోజున ఓటరు పేరు జాబితాలో లేకపోతే, అతను తన హక్కును వినియోగించుకోలేడు.
అందుకే ఓటర్ల జాబితా సవరణలో ఖచ్చితత్వం మాత్రమే కాదు, న్యాయమైన ప్రక్రియ కూడా అత్యంత ముఖ్యం.
పేర్లు తొలగించే ముందు సరైన నోటీసు ఇచ్చారా? అభ్యంతరం చెప్పేందుకు తగిన సమయం ఇచ్చారా? తిరిగి చేర్పు ప్రక్రియ సులభమా? వంటి ప్రశ్నలు కీలకంగా మారతాయి.
ఇక్కడ ఫారం-6 వివాదం కూడా అదే సమస్యను ప్రతిబింబిస్తోంది.
ఫారం-6 సాధారణంగా కొత్త ఓటరు నమోదు కోసం ఉపయోగించే ఫారంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇప్పటికే ఒకసారి ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్న వ్యక్తి పేరు తొలగించబడితే, అతడిని మళ్లీ “కొత్త ఓటరు”గా చూపించడం ఎందుకు? అన్న ప్రశ్న పిటిషన్‌లో ఉంది.
ఇది కేవలం ఫారమ్ పేరు సమస్య కాదు. అందులో ఇచ్చే డిక్లరేషన్‌లు, చట్టపరమైన బాధ్యతలు, సమాచార ధృవీకరణ—all ప్రభావితం కావచ్చు.
ఒక వ్యక్తి గతంలోనే ఓటరుగా నమోదు అయి ఉన్నప్పటికీ, ఫారం-6లో తొలిసారి నమోదు అవుతున్నట్టు ప్రకటన చేయాల్సి వస్తే, అది సాంకేతికంగా తప్పుడు ప్రకటనగా పరిగణించబడే ప్రమాదం ఉంటుందని వాదిస్తున్నారు.
ఈ నేపథ్యమే సుప్రీంకోర్టు విచారణకు ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.
ఎన్నికల సంఘం మాత్రం ఓటర్ల జాబితా శుద్ధి ప్రక్రియలో ఒకే విధమైన ఫార్మాట్‌ను ఉపయోగించడం పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం అవసరమని వాదించే అవకాశం ఉంది.
కానీ పరిపాలనా సౌలభ్యం, ఓటరుల హక్కుల మధ్య సమతుల్యతే కోర్టు ముందు ప్రధాన ప్రశ్నగా ఉంటుంది.
సుప్రీంకోర్టు ఈ కేసులో ఎన్నికల సంఘాన్ని వివరణ కోరే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా పేరు తొలగింపుకు కారణం, తిరిగి చేర్పు పద్ధతి, ఫారం-6 ఉపయోగానికి చట్టపరమైన ఆధారం వంటి విషయాలు పరిశీలించవచ్చు.
ఇప్పటికే దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు సంబంధించిన SIR పిటిషన్లు కూడా కోర్టు ముందు ఉన్నందున, అక్టోబర్ 28 విచారణ విస్తృత ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఒకే విధమైన మార్గదర్శకాలు దేశవ్యాప్తంగా వర్తిస్తాయా? లేక రాష్ట్రాల వారీగా వేర్వేరు పరిస్థితులను పరిగణలోకి తీసుకుంటారా? అన్నది కూడా చూడాలి.
ఎన్నికల జాబితా సవరణపై రాజకీయ పార్టీల మధ్య కూడా తీవ్ర వాదోపవాదాలు జరుగుతున్నాయి. ప్రతిపక్ష పార్టీలు పేర్ల తొలగింపుపై అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తుంటే, ఎన్నికల సంఘం ప్రక్రియ చట్టబద్ధంగానే జరుగుతోందని చెబుతోంది.
కానీ రాజకీయ ఆరోపణల కంటే న్యాయస్థానం ముందు ఆధారాలు, విధాన పత్రాలు, చట్టపరమైన నిబంధనలే నిర్ణయాత్మకంగా ఉంటాయి.
ఓటర్ల జాబితాలో పేరు తొలగించడం ఒక వ్యక్తి ఎన్నికల హక్కుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే ఇలాంటి చర్యలకు పారదర్శకత అత్యవసరం.
ఒక వ్యక్తి మరణించి ఉంటే, ఇతర ప్రాంతానికి శాశ్వతంగా మారి ఉంటే, ద్వంద్వ నమోదు ఉంటే పేరు తొలగించడం సమంజసమే. కానీ సరైన ధృవీకరణ లేకుండా పేర్లు తొలగిస్తే అది తీవ్రమైన సమస్య.
అందుకే SIR ప్రక్రియలో డేటా మూలాలు, ఫీల్డ్ వెరిఫికేషన్, నోటీసులు, అభ్యంతరాల స్వీకరణ—all కీలకం.
ఈ కేసులో మరో సమయపరమైన అంశం అక్టోబర్ 30 గడువు. పేర్ల తొలగింపుపై అభ్యంతరాలు చెప్పేందుకు ఈ తేదీ తర్వాత అవకాశం లేకపోతే, అక్టోబర్ 28 విచారణ రెండు రోజుల ముందే జరుగుతుంది.
కాబట్టి కోర్టు త్వరిత నిర్ణయం అవసరమవచ్చు.
అవసరమైతే గడువు పొడిగింపు, ప్రత్యామ్నాయ ఫారం, పాత ఓటర్లకు ప్రత్యేక పునరుద్ధరణ ప్రక్రియ వంటి ఆదేశాలు రావచ్చు.
అయితే కోర్టు ముందుగానే ఏ విధమైన ఉత్తర్వులు ఇస్తుందో ఊహించడం సరైంది కాదు. పక్షాల వాదనలు విన్న తర్వాతే నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
ఈ కేసు ఓటర్ల హక్కులు, ఎన్నికల పరిపాలన మధ్య ఉండే సున్నితమైన సమతుల్యతను మరోసారి ముందుకు తెచ్చింది.
ఎన్నికల జాబితా ఖచ్చితంగా ఉండాలి. కానీ “ఖచ్చితత్వం” పేరుతో అర్హులైన ఓటర్లను అనవసరంగా తొలగించడం కూడా అనుమతించరాదు.
అలాగే ఒకసారి పేరు తొలగించబడితే తిరిగి చేర్పు ప్రక్రియ చాలా క్లిష్టంగా ఉంటే సాధారణ ఓటరు నిరుత్సాహపడవచ్చు.
ప్రత్యేకంగా వృద్ధులు, వలస కార్మికులు, పేదలు, డిజిటల్ సేవలకు దూరంగా ఉన్నవారిపై ఇది ఎక్కువ ప్రభావం చూపవచ్చు.
అందుకే ఫారం ప్రక్రియ సులభంగా, స్పష్టంగా ఉండాలి.
ఓటరు తన పేరు ఎందుకు తొలగించబడిందో తెలుసుకునే హక్కు ఉండాలి. తిరిగి చేర్పు కోసం ఏ పత్రాలు అవసరమో కూడా స్పష్టంగా తెలియాలి.
అధికారుల వద్ద అపీలు, గ్రీవెన్స్ వ్యవస్థలు అందుబాటులో ఉండాలి.
సుప్రీంకోర్టు ఈ కేసులో ఇలాంటి విస్తృత అంశాలను కూడా పరిగణించే అవకాశం ఉంది.
దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికల జాబితాల నాణ్యతపై గతంలో కూడా పలు వివాదాలు వచ్చాయి. ఒకే వ్యక్తి పేరు రెండు చోట్ల ఉండటం, మరణించిన వారి పేర్లు కొనసాగడం, అర్హుల పేర్లు కనిపించకపోవడం వంటి సమస్యలు తరచుగా బయటపడుతుంటాయి.
అందుకే ఓటర్ల జాబితా సవరణ అవసరం అన్న విషయంలో పెద్ద వివాదం లేదు. అసలు వివాదం—అది ఎలా జరుగుతోంది అన్నదే.
ఇక్కడ “ప్రక్రియ”ే కీలకం.
న్యాయసమ్మతమైన నోటీసు, స్పష్టమైన కారణం, సులభమైన పునరుద్ధరణ విధానం ఉంటే జాబితా శుద్ధి విశ్వసనీయత పెరుగుతుంది.
లేకపోతే ఎన్నికల వ్యవస్థపై ప్రజల నమ్మకం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ఈ నేపథ్యంలో అక్టోబర్ 28 సుప్రీంకోర్టు విచారణకు రాజకీయ, న్యాయపరమైన ప్రాధాన్యం పెరిగింది.
ఇతర SIR పిటిషన్లతో కలిపి విచారించడం వల్ల విస్తృతమైన మార్గదర్శకాలు రావచ్చు.
అయితే ఒక విషయం స్పష్టంగా ఉండాలి. కోర్టు విచారణకు అంగీకరించడం అంటే పిటిషనర్ల వాదనను కోర్టు ఇప్పటికే సమర్థించినట్టుకాదు.
ఇది కేవలం అంశం న్యాయపరంగా విచారణకు తగినదని భావించి వినడానికి అంగీకరించిన దశ మాత్రమే.
తుది నిర్ణయం ఎన్నికల సంఘం వాదనలు, చట్టపరమైన నిబంధనలు, ఫార్ముల నిర్మాణం, పిటిషనర్ల అభ్యంతరాలు—all పరిశీలించిన తర్వాత వస్తుంది.
మొత్తంగా ఢిల్లీ SIR వ్యవహారం ఇప్పుడు కీలక న్యాయ దశకు చేరింది.
ఫారం-6 ద్వారా ఇప్పటికే నమోదైన ఓటర్లను “తొలిసారి ఓటర్లు”గా ప్రకటించే పరిస్థితిపై సుప్రీంకోర్టు స్పష్టత ఇవ్వాల్సి ఉంది.
అక్టోబర్ 28న జరిగే విచారణలో ఈ అంశంతో పాటు ఇతర SIR పిటిషన్లపైనా ధర్మాసనం దృష్టి సారించనుంది.
అక్టోబర్ 30 గడువు సమీపిస్తున్న నేపథ్యంలో కోర్టు ఎలాంటి మధ్యంతర లేదా మార్గదర్శక ఉత్తర్వులు ఇస్తుందన్నది అత్యంత కీలకం.
Related Stories
