ఏపీ మున్సిపల్ రిజర్వేషన్లు రేపే ఖరారు?.. పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలకు వేగంగా ఏర్పాట్లు

అమరావతి, అక్టోబర్ 11: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన ప్రక్రియ వేగంగా ముందుకు సాగుతోంది. ముఖ్యంగా మున్సిపాలిటీలు, నగర పంచాయతీలు, మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లకు తొలిదశలో ఎన్నికల నోటిఫికేషన్ వెలువడే అవకాశం ఉండటంతో పట్టణ స్థానిక సంస్థల రిజర్వేషన్లను ఖరారు చేసే పనిలో మున్సిపల్ శాఖ నిమగ్నమైంది. ఏ మున్సిపాలిటీ, నగర పంచాయతీ లేదా కార్పొరేషన్ ఏ కేటగిరీకి రిజర్వ్ అవుతుందన్న అంశంపై సోమవారం అధికారిక ప్రకటన వెలువడే అవకాశం ఉందని సమాచారం. రిజర్వేషన్లు ఖరారైన వెంటనే ఎన్నికల షెడ్యూల్‌కు సంబంధించిన తదుపరి పరిపాలనా చర్యలు వేగం పుంజుకునే అవకాశం ఉంది. ఇటీవల స్థానిక సంస్థల బీసీ రిజర్వేషన్ల అంశంలో కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గతంలో బీసీలకు 34 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పిస్తూ తీసుకున్న నిర్ణయంపై న్యాయపరమైన వివాదం తలెత్తగా, హైకోర్టు ఆ ఉత్తర్వులను రద్దు చేసింది. అనంతరం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించినప్పటికీ ప్రభుత్వానికి ఉపశమనం లభించలేదు. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వం డెడికేటెడ్ బీసీ కమిషన్ సిఫార్సుల ఆధారంగా కొత్త రిజర్వేషన్ లెక్కలను ఆమోదించింది. రాష్ట్ర కేబినెట్ అక్టోబర్ 10న స్థానిక సంస్థల వివిధ కేటగిరీలకు బీసీ రిజర్వేషన్ శాతాలను ఖరారు చేసింది. పట్టణ వార్డు సభ్యులకు 32.78 శాతం, మున్సిపల్ చైర్‌పర్సన్ పదవులకు 32.03 శాతం, మేయర్ పదవులకు 35.02 శాతం బీసీ రిజర్వేషన్ నిర్ణయించినట్లు ప్రభుత్వం వెల్లడించింది ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ శాతాలు మొత్తం రాష్ట్ర స్థాయి కేటగిరీలకు సంబంధించినవి. ఏ నిర్దిష్ట మున్సిపాలిటీ లేదా కార్పొరేషన్ ఏ కేటగిరీకి రిజర్వ్ అవుతుందో రోటేషన్, జనాభా గణాంకాలు, చట్టపరమైన నిబంధనలు, గత ఎన్నికల్లో అమలైన రిజర్వేషన్ నమూనాల ఆధారంగా నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది. అందుకే మున్సిపల్ శాఖ ప్రస్తుతం సంస్థల వారీ రిజర్వేషన్ మ్యాపింగ్‌పై దృష్టి పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది. SC, ST, BC, మహిళలు, జనరల్ కేటగిరీలకు సంబంధించి చైర్‌పర్సన్, మేయర్ స్థానాలను ఎలా కేటాయించాలన్న అంశంపై అధికారులు కసరత్తు చేస్తున్నట్లు సమాచారం. పట్టణ స్థానిక సంస్థల రిజర్వేషన్ల ప్రకటన ఎన్నికల ప్రక్రియలో అత్యంత కీలక దశ. ఒకసారి రిజర్వేషన్ కేటగిరీ ఖరారైతేనే రాజకీయ పార్టీలు అభ్యర్థుల ఎంపికను పూర్తి స్థాయిలో ప్రారంభించగలవు. ఉదాహరణకు ఒక మున్సిపాలిటీ చైర్‌పర్సన్ పదవి బీసీ మహిళకు రిజర్వ్ అయితే, అక్కడ ప్రధాన పార్టీలు తమ అభ్యర్థుల ఎంపికను ఆ కేటగిరీకి అనుగుణంగా మార్చుకోవాల్సి ఉంటుంది. అలాగే వార్డు స్థాయిలో కూడా రిజర్వేషన్ రోస్టర్ కీలక ప్రభావం చూపుతుంది. మున్సిపల్ ఎన్నికల్లో ప్రతి వార్డు నుంచి సభ్యులు ఎన్నికవుతారు కాబట్టి, వార్డు రిజర్వేషన్ మారితే స్థానిక రాజకీయ సమీకరణాలు కూడా పూర్తిగా మారవచ్చు. ఈ కారణంగా రిజర్వేషన్ ప్రకటనకు రాజకీయ పార్టీల్లో భారీ ఆసక్తి నెలకొంది. టీడీపీ, జనసేన, బీజేపీ కూటమితో పాటు వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా స్థానిక స్థాయి అభ్యర్థుల ఎంపిక, కేడర్ సమన్వయం, బలమైన వార్డుల గుర్తింపు వంటి అంశాలపై ముందస్తు కసరత్తు చేస్తున్నాయి. అయితే అధికారిక రిజర్వేషన్ జాబితా వెలువడకముందు నిర్దిష్ట మున్సిపాలిటీ ఏ పార్టీకి అనుకూలమో, ఏ కేటగిరీకి వెళ్తుందో అంచనా వేయడం సరైంది కాదు. తుది జాబితా వెలువడిన తర్వాతే వాస్తవ రాజకీయ చిత్రం స్పష్టమవుతుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తాజాగా ఆమోదించిన బీసీ రిజర్వేషన్ శాతాలు డెడికేటెడ్ కమిషన్ నివేదిక ఆధారంగా నిర్ణయించబడ్డాయని మంత్రులు ప్రకటించారు. గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థల విభాగాల వారీగా వేర్వేరు శాతాలు నిర్ణయించబడ్డాయి. గ్రామ పంచాయతీ వార్డు సభ్యులకు 26.73 శాతం, సర్పంచ్‌లకు 27.95 శాతం, MPTCలకు 25.55 శాతం, MPPలకు 24.60 శాతం, ZPTCలకు 24.60 శాతం, ZP చైర్‌పర్సన్‌లకు 23.08 శాతం బీసీ రిజర్వేషన్ నిర్ణయించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. పట్టణ సంస్థల్లో ఈ శాతం కొంత ఎక్కువగా ఉంది. ఈ లెక్కల ప్రకారం పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో బీసీలకు గణనీయమైన రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం లభించనుంది. అయితే మొత్తం రిజర్వేషన్ నిర్మాణం 50 శాతం రాజ్యాంగ పరిమితిని ఎలా అనుసరిస్తుందన్న అంశం కూడా కీలకం. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు తీర్పుల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం ఈసారి చట్టపరమైన ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా రిజర్వేషన్ ప్రక్రియను రూపొందించాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంది. మున్సిపల్ రిజర్వేషన్లు ఖరారైతే రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం తదుపరి చర్యలను వేగవంతం చేసే అవకాశం ఉంది. పోలింగ్ స్టేషన్ల గుర్తింపు, ఎన్నికల సిబ్బంది నియామకం, రిటర్నింగ్ అధికారుల నియామకం, ఓటర్ల జాబితా ఖరారు, నామినేషన్ల షెడ్యూల్ వంటి అంశాలు దశలవారీగా ముందుకు వస్తాయి. ఇటీవల న్యాయస్థానాల్లో వచ్చిన ఆదేశాలతో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణకు ఉన్న ప్రధాన న్యాయపరమైన అడ్డంకులు కొంతవరకు తొలగిపోయాయి. హైకోర్టు ఆరు వారాల్లో ఎన్నికల ప్రక్రియ ప్రారంభించాలని ఆదేశించగా, సుప్రీంకోర్టు కూడా ఎన్నికల ఆలస్యానికి తావులేకుండా ముందుకు వెళ్లాలన్న దిశలో స్పష్టత ఇచ్చింది. ఓటర్ల జాబితా అంశం కూడా ఎన్నికల ప్రక్రియలో కీలకం. స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ పూర్తైతే తాజా ఓటర్ల జాబితాను ఉపయోగించవచ్చు; లేకపోతే ప్రస్తుత జాబితాతోనే ఎన్నికలు నిర్వహించే అవకాశం ఉంది. ఈ కారణంగా ఓటర్ల జాబితా సవరణ ఎన్నికల షెడ్యూల్‌కు పెద్ద అడ్డంకిగా మారే అవకాశాన్ని తగ్గించింది. పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు మొదట నిర్వహిస్తారా, గ్రామీణ సంస్థల ఎన్నికలు తర్వాత జరుగుతాయా అన్న అంశంపై ఇంకా అధికారిక పూర్తి షెడ్యూల్ ప్రకటించలేదు. అయితే మున్సిపల్ రిజర్వేషన్ ప్రక్రియ ముందుగా వేగవంతం కావడం వల్ల పట్టణ ఎన్నికలకు తొలి ప్రాధాన్యం దక్కవచ్చన్న అంచనాలు ఉన్నాయి. మున్సిపల్ ఎన్నికల్లో మేయర్, చైర్‌పర్సన్ పదవుల రిజర్వేషన్ మాత్రమే కాదు, ప్రతి వార్డు రిజర్వేషన్ కూడా కీలకం. మహిళలకు 50 శాతం వరకు స్థానిక సంస్థల్లో ప్రాతినిధ్యం కల్పించే విధానం కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో BC-Women, SC-Women, ST-Women, General-Women వంటి ఉపకేటగిరీల కేటాయింపు కూడా రాజకీయ సమీకరణాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. రిజర్వేషన్ రోటేషన్ విధానం కారణంగా గత ఎన్నికల్లో జనరల్‌గా ఉన్న వార్డు ఈసారి రిజర్వ్ కావచ్చు. అదే విధంగా గతంలో SC లేదా BCకు కేటాయించిన స్థానాలు ఈసారి వేరే కేటగిరీకి మారవచ్చు. అందువల్ల గత ఎన్నికల ఫలితాలను మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని అభ్యర్థుల ఎంపిక చేయడం పార్టీలకు సాధ్యం కాదు. స్థానిక నాయకులకు ఇది అత్యంత కీలక దశ. చాలామంది ఇప్పటికే ఎన్నికలకు సిద్ధమవుతున్నప్పటికీ, తమ వార్డు లేదా చైర్‌పర్సన్ స్థానం ఏ కేటగిరీకి వెళ్తుందో తెలియక వేచి చూస్తున్నారు. సోమవారం రిజర్వేషన్ జాబితా వెలువడితే అభ్యర్థుల కసరత్తు ఒక్కసారిగా వేగం పుంజుకునే అవకాశం ఉంది. మున్సిపల్ ఎన్నికలు పట్టణ స్థాయి సమస్యలపై ఎక్కువగా ఆధారపడతాయి. తాగునీరు, డ్రైనేజీ, రోడ్లు, చెత్త నిర్వహణ, స్ట్రీట్ లైటింగ్, పట్టణ ప్రణాళిక, ఆస్తిపన్ను వంటి అంశాలు స్థానిక ప్రచారంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల రాష్ట్ర స్థాయి రాజకీయాల కంటే స్థానిక నాయకత్వం, అభ్యర్థి వ్యక్తిగత ప్రభావం, వార్డు స్థాయి పనితీరు వంటి అంశాలు కూడా ఫలితాల్లో కీలకంగా ఉంటాయి. రిజర్వేషన్ జాబితా ప్రకటన తర్వాత పార్టీలు వేగంగా స్థానిక కమిటీలను సక్రియం చేసే అవకాశం ఉంది. అభ్యర్థుల ఎంపికలో సామాజిక సమీకరణాలు, స్థానిక ప్రభావం, గత ఎన్నికల ఫలితాలు, కేడర్ మద్దతు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం సోమవారం మున్సిపల్ శాఖ రిజర్వేషన్ వివరాలను ప్రకటించే అవకాశం ఉంది. అయితే అధికారిక ఉత్తర్వులు వెలువడే వరకు దీనిని ఖరారైన తేదీగా చూడకూడదు. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన తేడా గుర్తించాలి: ప్రభుత్వం రాష్ట్ర స్థాయి బీసీ రిజర్వేషన్ శాతాలను ఇప్పటికే నిర్ణయించింది; కానీ సంస్థల వారీ రిజర్వేషన్ కేటాయింపే ఇప్పుడు మిగిలిన ప్రధాన దశ. ఈ రెండింటిని ఒకటిగా చూడకూడదు. ఉదాహరణకు మేయర్ పోస్టులకు 35.02 శాతం బీసీ రిజర్వేషన్ నిర్ణయించడమనేది ఒక రాష్ట్రస్థాయి శాతం. ఏ కార్పొరేషన్ మేయర్ పోస్టు BCకు వెళ్తుందో నిర్ణయించడం వేరే పరిపాలనా ప్రక్రియ. అదే విధంగా మున్సిపల్ చైర్‌పర్సన్ పదవుల్లో 32.03 శాతం బీసీలకు కేటాయించినప్పటికీ, నిర్దిష్ట మున్సిపాలిటీలను రోటేషన్ ప్రకారం గుర్తించాలి. మొత్తంగా, ఏపీ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రక్రియలో ఇప్పుడు రిజర్వేషన్ల ఖరారు అత్యంత కీలక దశగా మారింది. పట్టణ స్థానిక సంస్థల రిజర్వేషన్ జాబితా సోమవారం వెలువడితే, తర్వాత ఎన్నికల షెడ్యూల్, నామినేషన్లు, ప్రచారం వంటి ప్రక్రియలు వేగంగా ముందుకు సాగే అవకాశం ఉంది. అయితే అధికారిక ప్రకటనకు ముందే ఊహాగానాల ఆధారంగా అభ్యర్థుల ఎంపిక లేదా రాజకీయ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం పార్టీలకు రిస్క్‌గా మారవచ్చు. తుది రిజర్వేషన్ జాబితానే ఎన్నికల అసలు సమీకరణాలను నిర్ణయిస్తుంది